back
NMB ad

यस कारण आवश्यक छ पर्यटन विश्वविद्यालय

Kumari bank ad

हाम्रो देश आफैंमा एउटा पर्यटन विश्वविद्यालय हो । तर यसलाई संस्थागत गर्ने र वैधानिकता दिने काम राज्य पक्ष र व्यवसायीले गर्न नसकेको अवस्था छ । मेरो बुझाईमा यहाँ धेरै विदेशीहरु पढ्न, थेसिस गर्न आउँछन् । उनीहरु यहाँ आउनुको पछाडी हाम्रो प्रकृति, वातावरण र सम्पदा देखेर आएका हुन् । र उनीहरुले सोध कार्य पुरा गरेर आफ्नै देश फर्कन्छन् । हामीले यसलाई संस्थागत गर्ने कुरा गरेनौं, राज्यले यस विषयमा ध्यान दिन सकेन । चीनले त्यो जमानामा ग्रेट वाल बनाउने, हङकङले नानलियन पार्क, ओसिएन पार्क बनाउने, स्वीजरल्याण्ड, थाइल्याण्ड, मलेसिया लगायतका मुलुकले पर्यटकीय गन्तब्यका निम्ति त्यत्तिका ठाउँ बनाउँदा हामीले कल्पनै गर्न नपाउने त हैन ।

मेरो भनाई र बुझाई केहो भन्दा विश्वमै राम्रो र नमुना पर्यटकीय विश्वविद्यालय नेपालमा बनाउनु पर्छ भन्ने हो । यो मेरो कल्पना हो । यो किसिमको योजना अघि सार्नु पर्छ । हामी सबै नेपाली मिलेर राज्यको ध्यानाकर्षण गराउनु पर्छ । यो संभव छ भन्ने मेरो बुझाई हो ।

tasi lakpa final photo

मेरो कल्पनाको पर्यटन विश्वविद्यालय एउटा कोठाभित्र थुनेर सैद्धान्तिक ज्ञान घोकाएर हैन, खुल्ला वातावरणमा अनुभव संगाल्दै सिक्न पाउने खालको होओस । पढ्दा पढ्दै पर्यटनसंग जोडिएका सबै ज्ञान हासिल गर्न सकोस, त्यो किसिमको अनुभव प्राप्त गर्न सक्ने होओस् । नेपालको विषयमा उसको आँखाले देखेरै सिक्दा जहाँ गएर पनि वर्णन गर्न सकोस् ।

पर्यटकलाई चाहिने सबै किसिमको गतिविधि र विषय त्यहाँ समावेश हुनु पर्छ । कम्तिमा ५० वटा इनडोर आइस क्लाइम्विङ, कम्तिमा ५० वटा स्कि खेल्ने ठाउँ इनडोरमै, स्केटिङ गर्ने ठाउँ, आउटडोर रक क्लाइविङ गर्ने ठाउँ, हाइकिङ, ट्रेकिङ गाइडदेखि एक्सिपिडिसन गाइड, क्यानोनिङ, ¥याफ्टिङ, स्काइ फ्लाइङ जस्ता सबै किसिमका पर्यटनसंग सम्बन्धित सबै तालिम त्यस भित्र हुनु पर्छ ।

त्यहाँ संसारभरीको पर्यटन क्षेत्र कसरी चलेको छ, पर्यटन गुरु योजना कसरी निर्माण गरियो, जस्ता विषयहरु समेटेर विश्व विद्यालय खोल्नु पर्छ । यो किसिमको सिक्ने वातावरण नेपालमै बनाउनु पर्छ । त्यो विश्वविद्यालय नेपालको कुनै पनि कलेज पढ्ने विद्यार्थीले दुई महिना त्यहाँ गएर पढ्नै पर्ने नियम लागु गर्ने र त्यहाँ एउटा विषयमा लाइसेन्स लिएर निस्कनु पर्ने व्यवस्था गर्नु पर्छ ।

मेरो बुझाइमा एक लाख नेपालीमा पनि पर्यटनको विषयमा राम्रो ज्ञान छैन । यो विश्वविद्यालयको अवधारणा नै नेपालको कुल जनसंख्याको १० प्रतिशतले पर्यटन बारे ज्ञान हासिल गरेको हुनु पर्छ भन्ने हो । त्यसो हुन सके मात्र नेपालले पर्यटन क्षेत्रमा फड्को मार्न सक्छ । यही ज्ञानको माध्यमले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटक भित्र्याउन सकिन्छ । जसले पर्यटनको बारेमा ज्ञान हासिल गरेको छ, उसले निर्धक्क भएर आफ्नो देशको पर्यटकीय गन्तव्यको बारेमा बोल्न सक्छ । त्यसो हुन सके मात्र राज्यको नीतिबाट पर्यटन तान्न सकियो भन्ने सन्देश जान्छ । नभए अहिले नेपामा आएका पर्यटक विदेशी आफैंले गुगल सर्च गरेर, कुनै व्यक्तिसंग सम्बन्ध , सम्पर्क भएर आएका हुन् ।

राज्यको नीति नै पर्यटक ल्याउने किसिमको छैन  
अहिले आठ लाख पर्यटक भित्रिएको कुरा गरेर हामी रमाइरहेका छौं । यत्तिमै हाम्रा नेता मन्त्रीहरु यस्तो देश, उस्तो देश भनेर भाषण गर्ने गर्छन् । हमी व्यवसायी पनि यत्तिमै रमाउनु हाम्रो लागि दुर्भाग्य हो । थाइल्याण्ड दुई करोड पर्यटक भित्र्याउँछ ऊ रमाउन सकेको छैन । चाइनाको एउटा प्रान्त (मुस्ताखाता भन्ने एउटा हिमाल भएको)ले वार्षिक दुई करोड पर्यटक भित्र्याउँछ ऊ रमाएको छैन ।

हाम्रोमा विश्वको सर्वाच्च शिखर सगरमाथा छ । आठ हजार मिटर भन्दा माथिका आठ वटा हिमाल छ, संसारको सबैभन्दा उचाइमा रहेको सुन्दर तिलिचो ताल छ, तिलिचो वरीपरी घुम्ने जो कोही चकपटक रुन्छ त्यहाँको सुन्दरता देखेर । त्यसलाई प्रचारप्रसार गर्न नसकेर, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पु¥याउन नसकेर पछाडी परेको छ । हाम्रो सरकारी निकाय, संघसंस्थाका प्रतिनिधीहरुमा विदेश जाने र त्यहाँको बारेमा हेर्ने, त्यही नै प्रवद्र्धन होकी भन्ने बुझाइ रहँदै आयो । मैले, पर्यटन बोर्ड र टानमा बारम्बार भन्ने गरेको छु की विदेशमाम गएर दुई तीन करोड खर्च गर्नु छभने, त्यो रकम यहीँ आफ्नै मुलुकमा प्रवद्र्धन गरौं । विदेशका चर्चित ट्राभलर, क्लाइबरहरलाई ल्याएर ठुला ठुला सम्मेलन र महोत्सवहरु गरौं । यसो गर्दा उसको साथमा मिडिया, उसको परिवार, साथिहरु आउँछन् । ऊ एक जनालाई स्पोनसर गरिदिए पुग्छ, अरु पर्यटककै रुपमा आउँछन् । यसले यहाँको प्रचार र प्रवद्र्धन हुन्छ ।

हामी नेपालीसंग युरोपको मेलामा गएर पर्यटक ल्याउने त्यति ठुलो क्षमता छैन । त्यो किसमको शिक्षा हामीसंग छैन । त्यो किसिमको विज्ञ पनि छैन । त्यसैले पर्यटन विश्वविद्यालय नेपालमा आवश्यक छ । यो काम राज्यले जसरी पनि गर्नु पर्छ । यसका लागि ६०/७० अर्व खर्च लाग्न सक्छ । यो लगानी गर्ने पैसा नेपालमा आउने पर्यटन भिषा फिको जम्मा पाँच प्रतिशत रकम राज्यले विश्वविद्यालयलाई दिए पुग्छ । १०/१२ अर्व मोडेल तयार पार्न छुट्याए पुग्छ । यतिले त प्रोजेक्ट सुरु भै हाल्छ । राज्यले खास खास भौतिक संरचना बनाउने हो बाँकी संरचना त निजि क्षेत्रले नै बनाउन थाल्छन् । केवलकार, माउण्टेन बाइक सञ्चालनका लागि ठाउँ तयार गर्ने काम राज्यको हो ।

खुल्ला विश्वविद्यालय भनेको तालिम मात्र दिने हैन की त्यहाँ भित्र पाँचतारे होटेल र रिर्सोटहरु खोल्ने हो । कम्तिमा पनि ३/४ लाख पर्यटकलाई बस्ने खाने व्यवस्था भएका नयाँ पर्यटकीय शहर बनाउने । यसरी विकास गर्न सकिए संसारको नमुना बन्न सक्छ । तर त्यहाँ आवासीय घरहरु निर्माण हुनु भएन ।

ककनीदेखि नगरकोटसम्म पर्यटन विश्वविद्यालय उपयुक्त
काठमाडौंको वरीपरी हेर्दा नगरकोटदेखि ककनीसम्मको रेञ्ज यस्तो सुन्दर छ । पारी हिमाल वारी काठमाडौं शहर देखिन्छ । यो ठाउँ नै युरोपका उत्कृष्ट भनेर प्रचार गरिएका ठाउँ भन्दा सुन्दर छ । केही निकुन्ज, केही गुठीको जग्गा परेका होलान्, केही व्यक्तिका जग्गा होलान तर राज्यले चाह्यो भने संभव छ नि । यो किसिमको योजना बनाएर राज्य अगाडी बढे पुग्छ । यो रेन्जमा ककनीदेखि नगरकोट केवुलकार, माउण्टेन बाइक चलाउन मिल्ने र पर्यटकीय सिटी विकास गर्ने र खुल्ला विश्वविद्यालयका लागि आवश्यक संरचनाहरु निर्माण गरेर संसारका राम्रा प्रोफेसरहरुलाई यहाँ ल्याउन सक्छौं । यहाँ संसरभरीका पर्यटन विषयमा पढ्न चाहने विद्यार्थी ल्याउनु पर्छ । उनीहरु पनि पर्यटक नै हुन् । अहिले हामी हाम्रा छोराछोरीलाई राम्रो पढाउन विदेश पठाइरहेका छौं अव यसको विपरित हाम्रोमा पनि विद्यार्थीहरु आउन सकुन् । यसरी विकास गर्ने हो भने पर्यटन विश्वविद्यालय अत्यन्तै जरुरी छ । हाम्रोमा आठ लाख पर्यटक भित्रिँदा रमाउनु जरुरी छैन । हामीसंग यति धेरै संभावना छ, हाम्रो शिक्षाकै कमजोरीका कारण पछाडी परेका हौं ।

हाम्रोमा पढाई नभएको पनि हैन । घर भित्र वा बन्द कोठामा घोकाइने सैद्धान्तिक कुराले मात्र सबै ज्ञान हुन सक्दैन । त्यसैले व्यवहारिक शिक्षाका लागि खुल्ला विश्वविद्यालय आवश्यक छ । हाम्रो माटो र हावापानी सुहाउँदो र घुलमिल हुन सक्ने किसिमको शिक्षा दिन आवश्यक छ ।

हिमाली भू–भागमामा शाखा खोलौं
नेपाल आफै विश्वविद्यालय हो । यसलाई संस्थागन भएन भन्ने मेरो मान्यता हो । हिमाली भेगम यस्ता थुप्रै स्थलहरु छन् जहाँ स्कि, क्लाइविङ, क्यानोनिङ, आइसट्रेनिङ, रक क्लाइविङ गराउन सकिन्छ । त्यस क्षेत्रमा विश्वविद्यालयको शाखा बनाएर राम्रो तालिम दिन सकिन्छ ।

पोखराका व्यवसायीले हिमाली समथर भूमिमा पर्यटकीय सिटी बनाउनु प¥यो भनेको कुरा सञ्चारमाध्यममा पढ्न पाउँदा खुसी लाग्यो । मैले यो विषय पनि सोच्दै आएको कुरा हो । मुस्ताङ, मनाङको एरिया यति राम्रो छ, त्यहाँ हामीले केही गर्न सकेका छैनौं । त्यहाँ हिमाली शहर बनाउने हो भनेदेखि यति राम्रो कि विश्वको नमुना शहर बन्न सक्छ । यस्ता ठाउँहरु नेपालमा थुप्रै छन् । जहाँ विश्वविद्यालयको शाखाहरु खोल्न सकिन्छ ।

खासगरी पर्यटकलाई कसरी आकर्षित गराउने भन्ने कुरा हामीले योजना बनाउनु पर्छ । आन्तरिक पर्यटकलाई पनि पुर्वकालाई पश्चिम, पश्चिमकालाई पुर्व लैजाने काम गर्न आवश्यक छ । यसका निम्ति प्रत्येक जिल्लालाई वार्षिक एक करोड दिएर एउटा पर्यटकीय गन्तव्य बनाउन लगाउने हो भने पनि धेरै संरचना निर्माण हुन्छ ।

सरकारले यस्तो किसिमको विकास गर्न नक्सा कोरिदिए पुग्छ, निजि क्षेत्र त्यसको विकास र विस्तारमा दौडिइहाल्छ । म संखुवासभाको मान्छे डोल्पा जाँदा राज्यले कस्तो बनाएको रहेछ हेरौं न त भन्दै त्यहाँ पुग्न मन लाग्छ । त्यहा पर्यटकको चहलपहल सुरु भए पछि निजि क्षेत्र पनि जुर्मुराउन थाल्छ र खाने, बस्ने घुम्ने साधनहरुको जोहो गर्नतिर लाग्छन् । राज्यले यो किसिम नीति बनाउनु पर्छ । राज्यले वास्तवमा पर्यटन भनेकै बुझोको छैन नेपालमा । नबुझेकै कारणले पनि अहिले हामी कमजोर भएका हौं ।

नेताहरु भाषण गर्दा आर्थिक क्रान्ति भन्छन् । म त आर्थिक क्रान्ति भन्ने शब्द नै गलत ठान्छु । आर्थिक त विकास हो नि । उद्योग बचाउन क्रान्ति हुनु प¥यो आर्थिक विकास गर्नु प¥यो । व्यवसायिक क्रान्ति भए मात्र आर्थिक विकास हुन्छ । आर्थिक विकासले नै देशमा समृद्धि ल्याउँछ । विना योजना आर्थिक क्रान्ति भन्छन् । । राजनीति गर्ने मानिसले यस्तो गलत बोल्नु हुँदैन ।

नेपालमा पर्यटक नआएर हैन, हामीसंग राम्रो परिचालन र प्रवद्र्धन गर्ने हो भने, विमानस्थल ३/४ ठाउँमा हुनु प¥यो । यहाँ प्रशस्तै संभावना छ । पर्यटन मात्रै यस्तो उद्याग हो यसबाट मात्रै नगद आयात गर्छौं । अरु उद्योगबाट नगद आर्जन सकिन्न ।

नेपालमा यस्ता अरु पनि छन संभावना
नेपालमा धार्मिक पर्यटनको झन ठुलो संभावना छ । बुद्धको जन्मस्थल लुम्विनी । यसलाई सहि प्रचार गर्ने हो भने नेपालको पर्यटन क्षेत्र यसैले कभर गर्छ । संसार भरीका बुद्धिष्ट यहाँ आउँछन् । यसलाई हिमालदेखि तराईका भूभाग समेटेर मिनी लुम्विनी बनाउन आवश्यक छ । एयरपोर्टकै नजिक पनि मिनी लुम्विनी बनाउनु पर्छ । यस्तो खालको सन्देश दिन सके धार्मिक पर्यटनको लागि नेपाल असाध्यै राम्रो देखिन्छ ।

अहिले नेपालमा आउने पर्यटक खास गरेर पहाड चढेर हिमाल हेर्ने पर्यटक आउने गरेका छन् । यहाँ मनोरञ्जन गर्छु, होलिडे मनाउन नेपाल जान्छु भन्ने पर्यटक छँदै छैन । यहाँ आउने कुल पर्यटकको २० प्रतिशत त कुटनितिज्ञ नै हुन् । बाँकी पर्यटक पनि ९० प्रतिशत बढी पहाड चढेर हिमाल हेर्न आउँछन् । थोरै मात्र संस्कृतिसंग सम्बन्धित पर्यटक आउने गरेका छन् । त्यसलाई प्रचार गर्न धार्मिक पर्यटनमा बुद्धिष्ट पहिलो नम्बरमा आउन सक्छ । हामीसंग जे संभाव छ त्यो हेर्नु पर्छ ।

माउण्टेनियरिङ हाम्रो पर्यटकीय गहना
हामी माउण्टेनिरिङमा सफलता पाउन सक्छौं । संसारका जुनसुकै ठाउँमा नेपाली माउण्टेनियर्सको सम्मान छ । तर विडम्बना नेपालकै माउण्टेनियर्सहरुलाई सरकारले संरक्षण गर्न सकेको छैन । २१ पटक सगरमाथा आरोहण गर्ने आप्पा शेर्पा अहिले अमेरिकामा बस्छन्, ६ पटक आरोहण गर्ने लाक्पा डोल्मा शेर्पा अमेरिकामा बस्छन्, शेर्पा भएर हिमाल चढेका तेन्जिङ शेर्पाका सबै सालिकदेखि विभिन्न संघ संस्था भारतको दार्जलिङमा छ । अझै पनि देशमा नामुद आरोहीहरु छन्, तिनिहरु समस्यामा गुज्रिरहँदा पनि राज्यले देख्दैन ।

आङरिता शेर्पा यहीँ छन् । जसलाई विश्वभरी स्नोलियोपार्ड भनेर चिन्छन् । सरकाले विहान बेलुका एक छाक खाना दिन सकेको छैन उनलाई । बुढेसकालमा काम गर्न सक्दैनन् । उमेरमा संसारभरी नाम फैलाए, पैसा कमाउन सकेनन् । अहिले ति व्यक्ति बौद्ध तिर हिँडिरहेका हुन्छन् । उनलाई राज्यले देखेकै छैन । उनलाई अमेरिकाले लैजान नचाहेको हैन । उनी आफैं जान मानेनन् ।

मेरै परिवारमा मेरो दुई जना दाजु मध्य एक जना संसारमा १४ वटा आठहजार मिटर भन्दा माथिका हिमाल माध्ये पहिलो एसियन १४औं पिक समिटर हुन् । मेरै दाई योङग्यस्ट १४ औं पिक समिटर पनि हो । एउटा दाइले १४ वटा हिमाल चढ्ने पहिलो साउथ एसियन हुन सफल हुनुभयो मिङमा शेर्पा । अर्को संसारको १४ वटा हिमाल ३०÷३१ वर्षको उमेरमा चढेर सबैभन्दा कान्छो आरोहीको नाम दर्ज गर्नु भयो दावा शेर्पाले । हामी त परिवार मिलेर व्यापार ग¥यौं र चलिरहेका छौं । उल्टै दुई तीन सय जनालाई रोजगारी पनि दिएका छौं । तर राज्यले अहिलेसम्म यो प्रकारको मान्छे पनि यहीँ छन् है भनेर कहीँ खोजेको छैन । उहाँहरु फष्ट ब्रदर इन द वल्र्ड पनि हो । एउटै आमाबाबुले जन्माएको पहिलो दाजुभाई आरोही । न्याशनल जियोग्राफीमा लेखिएको छ, विदेशका विभिन्न म्यागजिनहरुमा लेखिएको छ तर नेपालमा चाहीं छैन ।

यहाँ पर्यटन प्रवद्र्धन गर्ने हो भने माउण्टेनियर्सलाई चिन्नु पर्छ । माउण्टेनियर्स नै नेपालको किङ हो पर्यटनमा । एक पटक सगरमाथा चढ्दा ऊ एक्लै चढ्दैन । उसले दुई तिन जना विदेशीलाई संगै चढाएको हुन्छ । त्यो विदेशी एक जनाले राज्यलाई ११ हजार डलर रोयल्टि तिरेको हुन्छ । उसले ३०/४० हजार डलर लिएर यो देशमा खर्च गर्छ । यो सबै गराउने आरोहीको यहाँ कुनै लेखा जोखा छैन । यो देशको गहना भनेकै आरोही हो ।

प्रस्तुती : रामेश्वर कार्की

(शेर्पासंग कुराकानीमा आधारित) २४ फागुन २०७२ / ७:५७:३९

वि.सं.२०७२ फागुन २४ सोमवार २०:०० मा प्रकाशित

You can share this post!

सूर्योदय वोमीको एफपीओमा मागभन्दा १०५.४० गुणा बढी आवेदन, यस्तो छ पहिलो दिनको अपडेट

सूर्योदय वोमीको एफपीओमा मागभन्दा १०५.४० गुणा बढी आवेदन, यस्तो छ पहिलो दिनको अपडेट

वि.सं.२०८१ साउन ५ शनिवार ०६:५७

काठमाडौं । सूर्योदय वोमी लघुवित्त वित्तीय संस्थाको थप सार्वजनिक निष्कासन...

क्रिकेटर लामिछानेको मुद्दाको पूर्णपाठ सार्वजनिक : ‘आधार र प्रमाण नपुग्दा सफाइ’   

क्रिकेटर लामिछानेको मुद्दाको पूर्णपाठ सार्वजनिक : ‘आधार र प्रमाण नपुग्दा सफाइ’   

वि.सं.२०८१ साउन ५ शनिवार ०६:४४

काठमाडौँ : उच्च अदालत पाटनले क्रिकेटर सन्दीप लामिछानेविरुद्धको बलात्कार मुद्दामा...

काठमाडौँको सीतापाइलामा सेनाको पेट्रोल पम्प सञ्चालनमा   

काठमाडौँको सीतापाइलामा सेनाको पेट्रोल पम्प सञ्चालनमा   

वि.सं.२०८१ साउन ५ शनिवार ०६:३७

काठमाडौँ : नेपाली सेनाले काठमाडौँको सीतापाइलामा नयाँ पेट्रोल पम्प सञ्चालनमा...

कान्तिपुर बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाका सचिव तातेड पक्राउ   

कान्तिपुर बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्थाका सचिव तातेड पक्राउ   

वि.सं.२०८१ साउन ५ शनिवार ०६:३२

राजविराज (सप्तरी) : प्रहरीले कान्तिपुर बहुउद्देश्यीय सहकारी संस्था लिमिटेड सञ्चालक...

आज ५ साउन २०८१ शनिवार, कस्तो छ राशिफल ?

आज ५ साउन २०८१ शनिवार, कस्तो छ राशिफल ?

वि.सं.२०८१ साउन ५ शनिवार ०६:२७

मेष मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो,...

बङ्गलादेशमा कुनै सहयोग आवश्यक परे नेपाली राजदूतावासमा सम्पर्क गर्न आग्रह   

बङ्गलादेशमा कुनै सहयोग आवश्यक परे नेपाली राजदूतावासमा सम्पर्क गर्न आग्रह   

वि.सं.२०८१ साउन ४ शुक्रवार १७:३९

काठमाडौँ, ४ साउनः नेपाल सरकारले बङ्गलादेशमा विकसित पछिल्लो घटनाक्रममा तत्कालै...