back
mega bank Ad
Hero Ad

पुर्व अर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डेको दिगो विकास मोडेल !

पहिलो कृषि : कुन जिल्लामा कुन खेती गर्ने ?

अहिले हाम्रो देश निर्माणका लागि चारवटा कुरामा जोड दिनुपर्छ । पहिलो हाम्रो देशको प्रवेश मार्ग भनेको कृषि हो । कृषिको विकास भनेर गफ लगाएर मात्र हुँदैन । मैले भन्दै आएको छु, यदि ताप्लेजुङ, पाँचथर, इलाम, सङ्खुवासभा, तेह्रथुम, धनकुटा लगायत जिल्लामा जाने हो भने अलंैची र चियामा अनुदानको व्यवस्था गरौं । १५ बर्ष अनुदानको व्यवस्था गरौं । १६ बर्षदेखि किसानलाई आफ्नै खुट्टामा उभिन लगाउँ । अहिले प्रतिमन एक लाख रुपैयाँ पर्ने अलैंचीलाइ त्यसको प्रशोधन, प्याकिङ त्यँहि पुरा गरी एकलाख प्रतिमनलाई पाँच लाखको दरले बिक्री गर्न सक्ने बनाउँ । पाँच गुणा त्यसको मूल्य बढाएपछि जमिन किन धेरै चाहियो । त्यहि जमिनले नै उत्पादन बढाए सरह काम गरिहाल्छ ।

अलैंचीका टे«निङ सेन्टरहरु, अलैंचीका कलेज, अलैंचीका विज्ञ सबै कुरा दिनुपर्छ । अलैंची आज पनि दाउराले पोलिरहेका छन् । दाउरामा पोल्दा डढेर नष्ट हुँदो रहेछ । त्यसका लागि आधुनिक प्रबिधि दिन सकिएको छैन । विकास निर्माणमा लाग्नेले आफुलाई सम्बन्धित विषयमा केन्द्रित गर्नुपर्यो । विकास जसले गरेपनि हुन्छ । आखिर अन्तिममा फाईदा त जनताले नै पाउने हुन् ।

सिराहा, सप्तरीलाई आँप उत्पादनको थलो बनाउँ । सबै ठाउँमा धान नै लगाउनुपर्छ भन्ने जरुरी छैन । झापामा उत्पादन हुने जति धान सिरहामा जति सिँचाई भएपनि फल्दैन । त्यहाँको माटो नै त्यस्तै छ । आँपलाई धेरै पानी पनि चाहिँदैन । सिरहा र सप्तरीलाई आँप सेन्टर बनाउँ । आँप अध्ययन केन्द्र, आँपको विज्ञ, आँप प्याकिङ सबै कुरा त्यहिँ नै गर्ने व्यवस्था गरौं ।
धनुषा, महोत्तरीलाई माछा उत्पादनको केन्द्र बनाउँ । धादिङ, काभ्रे लगायत आसपासलाई तरकारी उत्पादनमा केन्द्रित गरौं । त्यहि अनुरुप अनुदान विज्ञ र आवश्यक तालिम सबै क्षेत्रमा प्रदान गरौं ।
चितवन, नवलपरासी दाउन्ने, गैंडाकोटको भेग पोल्ट्रीको पकेट क्षेत्र बनाऔं । गुल्मी, अर्घखाँची, पाल्पामा कफिको विकास गरौं । मुस्ताङ र मनाङमा जडिबुटी र स्याउमा केन्द्रित गरौं । बाँके, बर्दिया, कञ्चनपुरमा धान उत्पादनमा जो दिउँ । यसरी निश्चित स्थान तोकेर देशैभर सोहि किसिमको व्यवस्था गर्ने हो भने हाम्रो उत्पादनले अहिले पाइरहेकै मूल्यमा तीन गुणा बढी मूल्य लिन सकिन्छ ।

आज ७ खर्बको हाम्रो कृषि उत्पादन छ त्यसलाई कमसेकम २० खर्बको पु¥याउन सकिन्छ । आजकै मुल्यमा हेर्दा दुई खर्बको धान उत्पादन हुँदा एक खर्बको कुखुरो उत्पादन हुँदो रहेछ । धानमा कति लगानी गरेका छाँै ! यति धेरै जमिन छ । तर कुखुरोमा त हामीले धेरै लगानी गरेका छैनौं । चितवनमा मात्रै देशकै कुल उत्पादनको पचास प्रतिशत कुखुरा उत्पादन हुँदो रहेछ । देशको पचास अर्बको कुखुरो चितवन, गैंडाकोट भेगमा मात्र हुँदो रहेछ । तर त्यो भेगमा सम्पुर्ण जमिनमा धान लगायो भने पचास अरबको धान फल्छ त ? जबकि देशभरिमा नै दुई खर्बको छ भने २५ प्रतिशत त फल्न सक्दैन ।

तर दश खर्बको कुखुरो उत्पादन गर्न सकिन्छ । किनकि त्यहाँ अहिले थोरै क्षेत्रफलमा मात्र कुखुरो उत्पादन भएको छ । हिमालयन चिकेन भनेर ब्राण्डिङ गरेर संसारभर पठाउन सके त्यसले राम्रो बजार लिनेछ । एउटा ठाउँलाई मात्र केन्द्रित गरौं । यो क्षेत्रलाई पोल्ट्रि सेल्टर बनाउँ, पोल्ट्रि हेडक्वाटर बनाउँ, पोल्ट्रिका सम्पुर्ण कुरा गरौं । दाना बनाउँ, त्यसका रोगलाई भ्याक्सिनदेखि सबै उतपादन गरौं । सबै चिज त्यहीँ बनोस् । त्यसो हुने बित्तिकै त्यहिँ बिशेषज्ञता हुन्छ अनि देश बन्छ ।

जस्तो पहिले भारत भरी नै धान लगाउँदा खान पुग्दैनथ्यो । तर अहिले पन्जाब एक्लैले धान लगाउँदा खान पुग्छ । धेरै ठाउँमा लगाएर हुने होईन रहेछ नि त । त्यसको उत्पादनको आकार बढाउने र निश्चित विषयसँग केन्द्रित बन्दा उत्पादन बढ्ने रहेछ । यसले धेरैलाइ रोजगारी सिर्जना सँगै उत्पादन वृद्धि गर्दछ । छिटो आर्थिक विकास गर्न सकिन्छ । यी उदाहरण मात्र हुन् देशभरका सबै जिल्लालाई एक न एक विषयमा प्राथमिकता दिए कृषि उतपादनले देश आत्म निर्भर बन्न सक्छ ।

दोस्रो पूर्वाधार : एउटा बाटोमा १० लाख मानिस अट्ने रोजगारी

पुर्वाधारमा विषयमा पनि हामीले निश्चित गरौं । त्यसमा सडक बाटो विस्तारलाई जोड दिउँ । यहाँ एउटै हाइवेले १० लाख मान्छेलाई रोजगारी दिन्छ । ५ वटा हाईवे बनाउँदा पचास लाख मान्छे रोजगार हुन सक्छन् । अहिले हामीलाई सम्वृद्धि पनि चाहिएको छ, आम्दानी पनि चाहिएको छ । त्यो हिसावले पनि पूर्वाधार निर्माणमा ध्यान दिनैपर्छ । सुरु हामीले फास्ट ट्राक र उत्तरतिर जाने बाटो विस्तार बाट गर्न सक्छौं ।

केही शहर बनाउँ । जस्तो मान्नुस् म चितवनबाट प्रतिनिधित्व गर्छु । देवघाटदेखि दुबै नारायणीको तटबन्ध गरेर दुबै साईडमा चार लेनको हाइवे बनाउने र तल त्रिबेणी साइटमा १०/१५ मिटर अग्लो बाँध बनाएर पानी तलाउ गर्ने, चार पाँच वटा पुल बीच बीचमा बनाईदिने र वारी पारी क्रसिङ गरिदिने र बेलुका नारायणीमा बोट (डुंगा) मा डिनर गर्ने भनेर भन्ने हो भने त्यहाँ कति रोजगारी र कमाई गर्न सकिन्छ कल्पना गरौं त ! सबै क्षेत्र रिसोर्टमा जान सक्छ ।

दाउन्नेदेखि भरतपुरसम्म दुईवटै किनारा जोड्ने हो भने पचासौं लाख जनसंख्या अट्न सक्ने शहर बनाउन सकिन्छ । यस्तो चार÷पाँच वटा शहर बन्ने बित्तिकै ८० प्रतिशत ९० प्रतिशत मान्छे शहरमा आउँछन् । गाउँलाई ठूला फार्मिङमा दिए भईहाल्छ ।

त्यस्तै २\३ वटा जलबिद्युत् परियोजनामा जोड गरौं जसले पुरै देशलाई पुग्ने बिजुली उत्पादन गर्न सकोस् ।

तेस्रो पर्यटन : पर्यटनमा सरकारको योजना खोई ?

हाल पर्यटनमा नीजि क्षेत्रका व्यवसायीहरुले यसो डाँडाकाँडामा बाटो पुगेको र शीतल स्थान देखे भने ओहो ! यहाँ रिसोर्ट खोले कसो होला ! भनेर उनीहरुको आफ्नै हिसाब किताबमा मात्र पर्यटनमा काम भईरहेको छ । त्यसमा सरकारको कुनै त्यस्तो योजना देखिन्न । अब दश वटा त्यस्ता स्थानहरुमा नीजि क्षेत्रका र विज्ञहरुलाई समेत समेटेर स्थानको छनौट गरौं ।

ती स्थानहरुमा सरकारले सडक बाटो बनाईदेओस् । सस्तोमा ऋण देओस् । १५ बर्षसम्म आयकर लाग्दैन, लगानी गर भनेर उत्प्रेरित गर्नुपर्नेछ । हामीलाई अहिले पूर्ण रोजगारी सिर्जना गराउनुपर्नेछ । रोजगारी सिर्जना भएपछि त पछि÷पछि कर लगाउने गर्दा भईहाल्छ । १५ बर्षपछि कर लगाउँदा डोकामा लगानी बोकेर हिंड्न त मिल्दैन । त्यसरी दशवटा नयाँ टुर डेस्टिनेशन तोकौं, त्यहाँ जान्छौ भने कर लाग्दैन (ट्याक्स फ्रि) हुन्छ भनौं ।

चौथो शिक्षा : हाम्रो शिक्षाले दुई पैसा कमाउने क्षमता राख्दैन

हाम्रो देश कमजोर हुनुको कारण भनेको शिक्षा हो । आज हाम्रो शिक्षाले दुई पैसा कमाउने क्षमता राख्दैन । हामीले शिक्षालाई एकेडेमिक र प्राविधिक भनेर सोही अनुरुप अगाडि बढाउनुपर्छ । केहि समय अगाडि म जापान गएको थिएँ । दुई बर्ष पोलिटेक्निक इस्टिच्युटमा तालिम नलिएसम्म तिनीहरुले कुनै किसिमको जगिरै नपाउने रहेछन् । किन भनेको त केही जानेकै छैन । प्राबिधिक पक्ष त हाम्रो शुन्य नै छ । त्यसकारण रिसर्च (अध्ययन÷अनुसन्धान) सहित शिक्षालाई पूरै प्राबिधिक बनाउने त्यो कामको घोषणा गरौं । बीस बर्ष हामी शिक्षामा यसरी लगानी गर्छाैं भन्ने स्पष्ट हुनुपर्यो । हामीले जान्नुपर्ने कुरा शिक्षामै सबैभन्दा ठूलो लगानी र यहि नै सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति हो । अबको समयको सम्पत्ति भनेको ज्ञान हो । र उद्यमशिलतामा जोड दिनुपर्छ ।

एउटाले बल्लतल्ल बिदेशमा दुःख गरेर पढेर आएको हुन्छ । कामको खोजीमा उ विभिन्न कार्यालय धाउँछ । तर उसलाई र उसको विज्ञतालाई सम्मान गर्ने, उसको कुरा सुन्ने र उसलाई उत्प्रेरित गर्ने कोहि भेटिन्नन् । बिदेशतिर भने ती र त्यस्ता विज्ञता हासिल गरेकाहरुलाई भेञ्चर क्यापिटल उपलब्ध गराएर उद्यमशील बनाइन्छ । जस्तो म पाँच लाख डलर दिन्छु तपाई यो सुरु गर्दै गर्नुस् बाँकी आफैं म्यानेज (व्यवस्थापन) गर्नुस् भन्ने हुन्छ । त्यसपछि युवा उद्यमीहरुको जन्म हुन्छ । अब हाम्रो देशमा कस्तो छ भने अहिलेसम्म बाबु आमाको नाममा जग्गा हुन्छ । धितो राखेर ऋण लिउँ बाबुआमाको नामले छोरा छोरीलाई दिँदैन । अनि यसले डुवाईदिने हो कि के गर्ने हो भन्ने शंका बाबुआमालाई हुन्छ । कसैले विश्वास पनि गर्दैन । २२ बर्षको केटाकेटीलाई जग्गा धितो राखेर कसैले पनि ऋण दिँदैन । ४० बर्षको भए अलि पत्याउँथ्ये होला, त्यो बेलासम्ममा उ बुढो भईसक्छ । अब त्यो केहि गर्छु भन्ने हिम्मत भएको बेलामा युवाहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने किसिमको हाम्रो नीति नै भएन । सरकारले त यो नीति अंगिकार गर्नै सकेन, तर नीजि क्षेत्रले पनि यसो गर्न सकेको छैन ।

जबकि बिदेशतिर हेर्ने हो भने नीजि क्षेत्रले पनि दिन्छ । अनि उसलाई त्यसमा मुनाफा दिइन्छ । त्यो बौद्धिक मानिसलाई मैले लिएँ भने भोली मलाई पनि फाईदा हुन्छ भनेर सोहि किसिमका योजना बनाइन्छ । हाम्रो कर्मचारीतन्त्रलाई कम्प्युटर बेसमा ल्याउँदै ज्ञानमा आधारित कार्यहरु सिकाईनु पर्नेछ ।

एउटा उदाहरण डोको बुन्न जान्ने मानिसलाई उ ज्ञाता हो भनेर प्रमाणित गरौं । अनि डोको बुन्न सक्नेलाई डोको बनाउने विषयमा पढाउन, सिकाउन लगाऔँ । उसले केमेष्ट्रि लगायत अरु विषय पो पढाउन नसक्ने हो त, डोको बुन्ने त पढाईहल्छ नि ।

यी चार कुरालाई राज्यले पहिलो प्राथमिकता दिएर अगाडि जाउँ अनि अरु विषयमा पनि पैसा बढ्दै गएपछि विस्तारै अगाडि बढौंला ।

(पूर्व अर्थमन्त्री पाण्डेसंग अर्थतन्त्रका लागि रामेश्वर कार्की र हरिशरण न्यौपानेले गरेको कुराकानीमा आधारित)

प्रकाशित मिति :२०७३ साउन २८

वि.सं.२०७३ साउन ३० आइतवार ०७:४२ मा प्रकाशित

You can share this post!

सहकारी बैंकले पुर्ण बैकिङ कारोबार गर्न पाउनुपर्छ

सहकारी बैंकले पुर्ण बैकिङ कारोबार गर्न पाउनुपर्छ

वि.सं.२०७८ माघ ९ आइतवार १८:५१

केबी उप्रेती अध्यक्ष, राष्ट्रिय सहकारी बैंक राष्ट्रिय सहकारी बैंकमा निरन्तर...

तरलता समस्या आउनुमा बैकिङ क्षेत्रसँगै सरकार र राष्ट्र बैंक पनि दोषी छन् : उपेन्द्र पौडेल [अन्तर्वार्ता]

तरलता समस्या आउनुमा बैकिङ क्षेत्रसँगै सरकार र राष्ट्र बैंक पनि दोषी छन् : उपेन्द्र पौडेल [अन्तर्वार्ता]

वि.सं.२०७८ पुस २१ बुधवार ११:२०

उपेन्द्र पौडेल अध्यक्ष, नविल बैंक नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा लामो समय...

अवार्डले नेपाली बैंकमा विदेशी लगानी भित्रन मद्धत गर्छ

अवार्डले नेपाली बैंकमा विदेशी लगानी भित्रन मद्धत गर्छ

वि.सं.२०७८ मंसिर १७ शुक्रवार १४:०६

  सुनिल केसी  प्रमूख कार्यकारी अधिकृत, एनएमबी बैंक एनएमबी बैंकले...

मेरो चाहना पार्टीको नीति वा आर्थिक विभागमा रहेर काम गर्ने हो : डा.पुष्पराज कँडेल

मेरो चाहना पार्टीको नीति वा आर्थिक विभागमा रहेर काम गर्ने हो : डा.पुष्पराज कँडेल

वि.सं.२०७८ मंसिर ९ बिहीवार १२:५२

नेकपा एमालेको दशौं राष्ट्रिय महाधिवेशन शुरु हुन एक दिन मात्र...

सरकार हेभी इक्युपमेन्ट किन्ने, भारतीयले सस्तो दरमा काम गर्दा हामी टिक्न नसक्ने भयौंः सचिव श्रेष्ठ

सरकार हेभी इक्युपमेन्ट किन्ने, भारतीयले सस्तो दरमा काम गर्दा हामी टिक्न नसक्ने भयौंः सचिव श्रेष्ठ

वि.सं.२०७८ वैशाख १० शुक्रवार १०:५६

काठमाडौं । कोरोनाका कारण विश्व अर्थतन्त्र नै धरासायी बन्न पुग्यो...

कार्यान्वयनयोग्य बजेट बनाएर आर्थिक पुनरुत्थानलाई जोड दिन्छौं : अर्थमन्त्री पौडेलको अन्तर्वार्ता

कार्यान्वयनयोग्य बजेट बनाएर आर्थिक पुनरुत्थानलाई जोड दिन्छौं : अर्थमन्त्री पौडेलको अन्तर्वार्ता

वि.सं.२०७८ वैशाख ५ आइतवार १६:५०

विष्णुप्रसाद पौडेल, अर्थमन्त्री कोरोना भाइरस महामारीको नेपाली अर्थतन्त्रमा प्रभाव कस्तो...