back
mega bank Ad
Hero Ad

प्रचण्डको बिशेषता : चीन गए चीनकै, भारत गए भारतकै हुँ भन्ने !

 

सरकारले दुई उपप्रधानमन्त्रीहरु कृष्णबहादुर महरालाई चीन र बिमलेन्द्र निधीलाई भारत पठाएको छ । यो महाभारतमा जरासन्धको कथा जस्तो देखियो । जरासन्ध जन्मिदा आधा/आधा भाग थियो, जोडेर एक बनाएको र पछि मार्न परे पछि कृष्णले भनेर भिमसेनले च्यातेर हुत्याएको भन्नेछ । खासमा देशको मूल नीति बनाएर दुवै देशलाई जोडेर लगेको भए राम्रो हुन्थ्यो । अहिले दुई वटा अलग–अलग दृष्टिकोण, स्वार्थ र सिद्धान्त बोकेकालाई जोडेर एक नीति बनाउने कसरी हो त्यो बुझिएको छैन । यता बिमलेन्द्र निधीलाई चीन र कृष्णबहादुर महरालाई भारत पठाएको भए हुन्थ्यो । यसो हुँदा दुवैले दुवै तिरको मर्म बुझ्दथे । त्यसबाट एकता कायम गर्न सहज हुन्थ्यो । पहिलेदेखि दृष्टिकोण र सिद्धान्त जोडिएका प्रतिनिधी सम्बल्धित मुलुकमा गएर खास अर्थ रहँदैन । उनीहरुले पुरानै अवस्थाको रिपोर्टिङ गर्ने बाहेक अरु केही थप कुरा गर्न सक्दैनन् । दुई वटा अलग–अलग नीति लिएर आएपछि राष्ट्रिय नीतिमा जोड्नै सक्दैनन् ।

चीन र भारतसँगको नेपाल नीति सबैलाई थाहा छ । महरा चीन पुगे पछि चीनको आफ्ना कुरा त बाहिर आएकै छन् । चीनले नेपाल सरकारको स्थिरता खोजेको छ । पूर्ववर्ती सरकारले गरेको सन्धी, सम्झौता कसरी कार्यान्वयनमा जानसक्छ ? के छ तपाईहरुको योजना भनेर खोजेको छ ।

यता भारत हिजो भएका सन्धी सम्झौता खारेज गराउन लागेको जस्तो देखिन्छ । त्यहि विषय चीनले समातेपछि कसरी अगाडि बढ्छन् भन्ने छ ।

प्रचण्डको विशेषता

प्रधानमन्त्री प्रचण्डमा एक बिशेषता छ, चाईना गए चाइनाकै हुँ भन्ने, भारत गए भारतकै हुँ भन्ने, काँग्रेसमा गए, काँग्रेसकै हुँ भन्ने, एमालेमा गए एमालेकै हुँ भन्ने, उनको स्वभाव त्यस्तै छ । केहि समय झुक्याउँछन् कि भन्ने लाग्छ । सरकार संहालेको पनि एक महिना हुन लागिहाल्यो अब ८ महिना त छ । त्यसपछि काँग्रेससँग झगडा गरेर एमालेलाई समर्थन गरिदिन्छु भन्न पनि बेर लगाउँदैनन् ।

अराजकताले सरकारको नेतृत्व लिँदा

त्यस्तै सरकारको नेतृत्व गरेको पार्टी माओवादी अराजकतामा जन्मिएको, हुर्किएको र उसको सिद्धान्त पनि अराजकता सिर्जना गर्ने भन्ने नै छ । धक्का, क्रमभङ्ग, छलाङ भन्ने जुन सिद्धान्त छ त्यसले नै अराजकता बताउँछ । हिजो जातीय राज्य लगायतका विषय र नारा अराजकता फैलाउने किसिमका थिए । एउटा स्थिर नीति बनाउने भन्ने नै छैन । अराजकतामा नै त्यो पार्टीको ठाउँ छ ।

नेपालमा अराजकता, अशान्ति सिर्जना गर्न पाए नेपाल पछाडी पर्दथ्यो भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरु थुप्रै छन् । त्यो भित्र घुसपैठ गर्ने र जातीय, धार्मीक, भाषिक, क्षेत्रीय द्वन्दलाई उकास्ने काम त्यस्ता शक्तिबाट भईरहेको छ ।

यतिबेला एमाले लोकप्रिय बन्न लाग्यो । यसले सबैभन्दा बढि चिन्ता काँग्रेसलाई परेको छ । अतः काँग्रेसले समग्र देश भन्दा पनि आफ्नो पार्टीलाई हेरेको छ । एमालेलाई कसरी पछाडि पार्न सकिन्छ भनेर उ लागेको देखिन्छ । माओवादी पनि आगामी निर्वाचनका बेला कसरी लोकप्रिय बन्न सकिन्छ भन्नेमा चिन्तित देखिन्छ । माओवादीलाई उकास्ने खेलमा काँग्रेस लागेको छ । जनतामाझ लोकप्रिय आफैं बन्नसकौं, आफु बन्न नसके एमालेलाई पनि हुन नदिउँ भन्ने उसको नीति बनेको देखिन्छ ।

बलत्कारी सहिदको सूचिमा…!

माओवादीले पहिले ८/९ हजार मान्छेलाई सहिद भनेर घोषणा गरेको हो । त्यतिखेर बलत्कारी पनि सहिदको सूचिमा परेका थिए । त्यसकारण यो सहिदको सूचिमा को पर्यो ? कसरी हालियो ? के गरियो भन्ने विषय महत्वको विषय नै रहेन । माओवादीमा पार्टी कमजोर भयो, त्यसलाई माथि उठाउन पार्टीको नीतिले धान्ने अवस्था रहेन । नीतिले नधानेको हुँदा पैसा बाँडेर धानौं भन्ने उद्देश्यका साथ अगाडि बढेको जस्तो देखिन्छ । केहि दिन पहिले एउटा समाचार सुनेको थिएँ पहिले १० लाख बाँडिएकालाई ५ लाख दिने भनेर । पार्टी निर्माणको आधार नै राज्यबाट पैसा बाँड्ने र त्यहि पैसा बाँडेकै आधारमा पुनः जागरण गर्ने भन्ने योजनामा माओवादी लागेको जस्तो देखिन्छ । कतिपय संबिधानमा परेपनि उसले उठाएका एजेण्डा आम नेपाली जनताले पचाएका छैनन् ।

वास्तवमा सहिद भन्ने विषय देशको लागि बलिदान हो । त्यसको बदलामा क्षतिपूर्ति पाउनुपर्छ भन्ने यो उपयुक्त होईन । सम्मान पाउनुपर्छ, उनीहरुको इतिहासको कदर हुनुपर्छ । तर पैसा पाउनुपर्छ, लाभ पाउनुपर्छ भन्ने जुन सोच छ त्यो गलत हो । माओवादीमा पैसा मोह अत्याधिक छ । त्यसैले यो विषयमा सबै दल मौन जस्तो देखिएका हुन् । अहिले माओवादीमा उग्र प्रशिक्षण छ । राजनीति दिर्घकालसम्म गर्ने भन्दा तत्काल परिवर्तनको चाहना, कुण्ठा, इष्र्या पालेको जस्तो देखिन्छ । खास गरी एमालेप्रति खनिएको जस्तो देखिन्छ । प्रचण्डले केपी ओलीलाई समर्थन गर्दा एमालेसँग एकिकरण गरेर आफु नेतृत्व सम्हाल्ने अवस्थामा पुग्नेसम्मको योजना बनाए । तर त्यो सम्भव नहुनेजस्तो देखेपछि उनी अर्कै योजनामा लागेका हुन् ।

महत्वकाँक्षी बाबुराम

बाबुराम भट्टराई समयअनुसार कुरा फेर्छन् । हिजो उनी सम्पूर्ण रुपमा एउटा कुरा बोल्थे । अहिले उनी अर्काे बोल्छन् । भोलि अर्कै कुरा गर्छन् । उनी महत्वकाँक्षी छन् । उनमा अरु पार्टीले समाउन नसकेको नारालाई अँगालेर लोकप्रिय बन्नसक्छु भन्ने छ ।
कार्यकारी राष्ट्रपतिको विषयमा पहिले माओवादीले अगाडि बढाएको भनेर चर्चा बटुुल्न खोजयो तर त्यो अवसरवादीता थियो । अहिले घैंटामा घाम लागेको हो । जातीय राज्य, आत्मनिर्णयको अधिकार भन्ने जुन छ त्यहि नीतिअनुसार जाने हो भने देश तुरुन्तै बिखण्डनमा जाने रहेछ भन्ने उसले बुझेको छ । त्यसलाई उनीहरुले सच्याएका छन् । जनतालाई अराजक बनाएर आफ्नो हातमा कार्यकारी राष्ट्रपति र शक्ति केन्द्रित गर्ने भन्ने उनीहरुको योजना थियो । त्यसपछि राष्ट्रपतिले नियन्त्रण गर्ने र अरु पार्टीलाई फ्लप गराउन भन्ने थियो । जातीय राज्य र कार्यकारी राष्ट्रपतिको कुरा त्यहि अनुरुप ल्याएका थिए । जातीय राज्य त अब खण्डित नै भइसक्यो । बाबुराममा भने अझै त्यो बाँकी छ । अरु त्यता जाने अवस्थामा देखिन्नन् । भोली कतैबाट केहि जोर चलेन भने जाँदैनन् भन्न पनि सकिन्न ।

बहुजातीय, बहुधर्म र बहुभाषा भएको नेपालमा पहिले अध्ययन गरेर नीति लागु गर्नुपर्ने हो । तर अध्ययन बिना पहिले नीति लागु गर्ने ठक्कर खाने अनि चेत्ने काम भईरहेको छ ।

कार्यकारी राष्ट्रपतिको आवशयकता

नेकपा एमालेले प्रत्यक्ष प्रधानमन्त्रीको कुरा उठाइरहँदा विपक्षमा म पनि थिएँ र अझै छु । हामीले जुन समावेशी समानुपातिक प्रणाली राखेका छौं यसले प्रत्यक्ष कार्यकारी प्रधानमन्त्री चुने पनि संसद र कार्यकारीकै बिचको द्वन्द कायमै रहने अवस्था हुन्छ । यहीँ हामी हेरौं निर्वाचनबाट कोही व्यक्ति प्रधानमन्त्रीमा चुनियो, यता संसदमा बहुमत अर्कै पार्टीको आयो भने के हुन्छ ? जसरी पूर्व सरकारमा अघिल्लो दिनसम्म माओवादीको सहयोगले बजेटको खर्च पाटो पास भयो । आम्दानी पाटो पास हुन सकेन । त्यस्तै खालको कुनै बिधेयक पास नहुने स्थिति भयो भने द्वन्दको स्थिति फेरी पनि रहन्छ । प्रत्यक्ष निर्वाचित प्रधानमन्त्रीले जनताबाट निर्वाचित भएर आएको भनेर म के कम भन्छ । संसद आफैं संसद भईहाल्छ । यो द्वन्द हटाउन यीनै दुईवटा विकल्प आएका हुन् । संसदीय व्यवस्था र प्रत्यक्ष कार्यकारी राष्ट्रपति । अवगुण हुँदा हुँदै संसदीय व्यवस्था अंगालियो । अब कार्यकारी राष्ट्रपतिको बाटोमा राष्ट्र अगाडि बढ्नुपर्छ ।

समावेशी हटाउने, थ्रेसहोल्ड बढाउने

संसदीय व्यवस्थामा समावेशी प्रणाली रहेसम्म कुनै एक दलको बहुमत आउन गाह्रो छ । प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्ष र समावेशीलाई राष्ट्रिय सभामा ल्याउने हो भने बहुमत आउनसक्छ । त्यस्तै थ्रेसहोल्ड कायम गरिएमा च्याउ उम्रेसरी बढेका दलहरुलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । थ्रेसहोल्ड ५ प्रतिशत सर्वाेत्तम हुन्छ । त्यो नहुँदा पनि ३ प्रतिशत राख्यो भने पनि साना दलहरु आफैं बाहिरिन्छन्, मुद्धा मिल्नेहरु एकता गर्छन् र बहुमत आउने सम्भावना रहन्छ ।

अहिलेको राजनीतिमा बहुमत ल्याउने कल्पना÷योजना काम गर्नु राम्रो हो । तर व्यवहारमा सम्भावना कम छ । त्यसैले आफ्ना साझेदारहरुको विकास र उनीहरुलाई लिएर अगाडि बढ्नसके मात्र बहुमतको सरकार बन्न सक्छ ।

५ प्रतिशत थ्रेसहोल्ड, ५ पार्टी बाँकी !

यहाँ एउटा पार्टीले गरेर केहि हुनेवाला छैन । अरु पार्टीलाई साथ नलिदा दुई तिहाई पुग्दैन । तर धेरै पार्टीले थ्रेसहोल्ड मन पराउँदैनन् । ५ प्रतिशत थ्रेसहोल्ड कायम गरेमा ३÷४ पार्टी भन्दा रहन्नन् । बढिमा ५ पार्टी रहन्छन् । कम्युनिष्ट पार्टीहरु धेरै रहन्नन् । मधेसी पार्टीहरुको एकता नभएमा उनीहरु पनि रहन्नन् । यसो हुँदा काँग्रेस, एमाले, माओवादी र एकता भयो भने राप्रपा र मधेस केन्द्रीत दल गरी पाँच पार्टी रहन सक्छन् । विभाजनमा रहेका पार्टीहरु हराउँछन् । माओवादी यो समय रहन्छ अर्काे पटक के हो भन्न सकिन्न । किनकि त्यहाँ त विभाजन नै विभाजन छ ।

एमाले विकासका मुद्धा लिएर जनतामाझ जान्छ

हिजो आफुले उठाएका विकासका मुद्धाहरु र नाराहरुको प्रचारप्रसार एमाले जिम्मेवार प्रतिपक्षमा रहेर काम गर्छ । ती मुद्धाहरुको कार्यान्वयनका लागि सरकारलाई दबाब दिन्छ । सरकारले त्यो काम गरेन भने जनतामा आफ्ना कुरा राख्छ, निरन्तर जनजागरण अभियान चलाउँछ । नेपालको स्वाधिनताका विषयमा एमाले अडिग रहन्छ ।
(कुराकानीमा आधारित)

प्रकाशित मिति : २०७३ भदौ ५ / ५ : ००

वि.सं.२०७३ भदौ ५ आइतवार १७:२३ मा प्रकाशित

You can share this post!

पाकिस्तानको जस्तो जलवायु नरसंहार कहिल्यै देखेको थिइन-महासचिव गुटेर्रेस

पाकिस्तानको जस्तो जलवायु नरसंहार कहिल्यै देखेको थिइन-महासचिव गुटेर्रेस

वि.सं.२०७९ भदौ २६ आइतवार ०९:०३

काठमाडौ, २६ भदौसंयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेसले बाढीग्रस्त पाकिस्तानको...

मेश थापा र आशा लामाको दशैँ गीत ‘आउन पाईन सम्झेर नरुनु’ सार्वजनिक

मेश थापा र आशा लामाको दशैँ गीत ‘आउन पाईन सम्झेर नरुनु’ सार्वजनिक

वि.सं.२०७९ भदौ २४ शुक्रवार १६:११

काठमाडौं, २४ भदौ । गायक रमेश थापा र गायिका आशा...

ब्याजदरमा भद्र सहमति, अभद्र व्यवहार किन ? आफ्नो प्रश्न आफै अनुत्तरित !

ब्याजदरमा भद्र सहमति, अभद्र व्यवहार किन ? आफ्नो प्रश्न आफै अनुत्तरित !

वि.सं.२०७९ भदौ १६ बिहीवार ०७:५१

मनोज ज्ञवाली बैकिङ्गको निक्षेप रकममा अपेक्षित सुधार भएको छैन। गत...

मतदाता भन्दछन् : निः शुल्क शिक्षा र रोजगारी चाहियो

मतदाता भन्दछन् : निः शुल्क शिक्षा र रोजगारी चाहियो

वि.सं.२०७९ वैशाख १४ बुधवार १४:२५

काठमाडौं । राजनीतिक दल निकट वा स्वतन्त्र उम्मेदवारले आर्थिक र...

“अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा र निर्देशक कुलमान घिसिङ मुलुकको लागि असमर्थ व्यक्ति”

“अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा र निर्देशक कुलमान घिसिङ मुलुकको लागि असमर्थ व्यक्ति”

वि.सं.२०७८ चैत २२ मंगलवार १२:५१

अनुसा थापा, नेपालमा २०७३ सालभन्दा अघि अधिकांश समय लोडसेडिङ हुन्थ्यो...

‘नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्दा एकाधिकार तोडिन्छ, जनता ठगिने काम पनि रोकिन्छ’

‘नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्दा एकाधिकार तोडिन्छ, जनता ठगिने काम पनि रोकिन्छ’

वि.सं.२०७८ चैत २१ सोमवार ०८:३२

अनुषा थापा,  कसैलाई अस्पताल जानपप्यो वा कोही हतारोमा छ भने...