back

बहस : दशैं धर्म कि संस्कृति ?

दशैंको टीका लगाउने वा नलगाउने भन्ने विषयमा माओवादी केन्द्र भित्र चलिरहेको बहसले धर्म के हो ? संस्कृति के हो ? भन्ने विषयमा छलफल आवश्यक देखिएको छ ।
वर्तमान समयमा धर्म र संस्स्कृति एकअर्कामा जोडिएर बसेका कारणले दुवैलाई एकै ठान्ने प्रचलन नभएको होइन । तर संस्कृति धर्मभन्दा विस्तृत र व्यापक कुरा हो । जतिवेला धर्मको विकास भएको थिएन त्यतिवेला संस्कृतिको जन्म भइसकेको थियो । भनिन्छ मान्छे जन्मदा संस्कृति विहिन हुन्छ तर उसको जन्म निश्चित संस्कृतिमा हुन्छ र त्यसले उसको जीवन पद्धतिको निर्माण गर्दछ । त्यसैले संस्कृति मानव समुदायको जीवन पद्धति पनि हो ।
निश्चयनै उत्पादन पद्धतिको विकाससंगै संस्कृति पनि परिमार्जन हुँदैजान्छ । हाम्रा धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परा पनि समय क्रममा बदलिदै गएका छन् । बदलिँदै जानेछन् । तर संस्कृति विहिन समाजको कल्पना गर्न सकिँदैन । दशैसंग धेरै धार्मिक सामाजिक मिथक अवश्य जोडिएका छन् । तर यसलाई पृथ्वीनारायण शाहको विजययात्रासंग जोडेर हेर्ने दृष्टिकोण पुर्णतः गलत हो । दशैँ वहिस्कार सोही गलत दृष्टिकोणको परिणाम हो ।
मेरो वुझाईमा धर्मसंग दशैँ जोडिनु पूर्व नै अन्नपुजाको रुपमा दशैं पर्वको विकास भएको हुनु पर्दछ । चामलको अक्षता लगाउने र गहु वा मकैको जमरा लगाउने प्रचलन नेपालको मौलिक सांस्कृतिक विशेषता हो । जुन दुर्गाको विशेष पुजा गर्ने वंगाली समुदाय र रामलाई आदर्श पुरुष ठान्ने हिन्दु परम्परामा समेत त्यो प्रचलन छैन । यो कुरालाई गहिरो गरी अध्यन गर्नु आवश्यक छ । संस्कृति वहिन राज्य र समाजको कल्पना गर्न सकिँदैन । मार्क्सवादी सिद्धान्तकारहरुले पनि यो सत्यलाई मान्दै आएका छन् ।

एमाले नेता शंकर पोखरेलको फेसबुकबाट

२८ असोज २०७३

वि.सं.२०७३ असोज २८ शुक्रवार १२:४७ मा प्रकाशित

You can share this post!

पाकिस्तानको जस्तो जलवायु नरसंहार कहिल्यै देखेको थिइन-महासचिव गुटेर्रेस

पाकिस्तानको जस्तो जलवायु नरसंहार कहिल्यै देखेको थिइन-महासचिव गुटेर्रेस

वि.सं.२०७९ भदौ २६ आइतवार ०९:०३

काठमाडौ, २६ भदौसंयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेसले बाढीग्रस्त पाकिस्तानको...

मेश थापा र आशा लामाको दशैँ गीत ‘आउन पाईन सम्झेर नरुनु’ सार्वजनिक

मेश थापा र आशा लामाको दशैँ गीत ‘आउन पाईन सम्झेर नरुनु’ सार्वजनिक

वि.सं.२०७९ भदौ २४ शुक्रवार १६:११

काठमाडौं, २४ भदौ । गायक रमेश थापा र गायिका आशा...

ब्याजदरमा भद्र सहमति, अभद्र व्यवहार किन ? आफ्नो प्रश्न आफै अनुत्तरित !

ब्याजदरमा भद्र सहमति, अभद्र व्यवहार किन ? आफ्नो प्रश्न आफै अनुत्तरित !

वि.सं.२०७९ भदौ १६ बिहीवार ०७:५१

मनोज ज्ञवाली बैकिङ्गको निक्षेप रकममा अपेक्षित सुधार भएको छैन। गत...

‘नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्दा एकाधिकार तोडिन्छ, जनता ठगिने काम पनि रोकिन्छ’

‘नयाँ ट्याक्सीको दर्ता खोल्दा एकाधिकार तोडिन्छ, जनता ठगिने काम पनि रोकिन्छ’

वि.सं.२०७८ चैत २१ सोमवार ०८:३२

अनुषा थापा,  कसैलाई अस्पताल जानपप्यो वा कोही हतारोमा छ भने...

‘अब हरेक नागरिकले राज्यलाई कर तिर्न सुरु गरौं, विकासका लागि विदेशी ऋणको आवश्यकता पर्दैन’

‘अब हरेक नागरिकले राज्यलाई कर तिर्न सुरु गरौं, विकासका लागि विदेशी ऋणको आवश्यकता पर्दैन’

वि.सं.२०७८ चैत १७ बिहीवार १२:२३

अनुषा थापा, नेपाल सरकारले विदेशी राष्ट्रसंग लिएको ऋण बढ्दो छ...

‘राज्यले नेपाली विद्यार्थी बाहिर नपठाउने हो भने अर्थतन्त्रमा सुधार हुन्छ’

‘राज्यले नेपाली विद्यार्थी बाहिर नपठाउने हो भने अर्थतन्त्रमा सुधार हुन्छ’

वि.सं.२०७८ चैत १४ सोमवार १३:१७

अनुसा थापा, भक्तपुर पछिल्लो समय धेरैजसोको आकर्षित मुलुक अमेरिका र...