back

घट्दो बैदेशिक मुद्रा संचितिले गभर्नरको निद हराम

काठमाडौं । विदेशी मुद्रा (डलर) संंचिति घट्दै गएपछि गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी राम्रोसँग निदाउन सकेका छैनन् । डलरको संचितिले देशको बस्तु तथा सेवाको आयात धान्न ६ महिनालाई पनि नपुग्ने भएपछि गभर्नर सहित राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरु समेत चिन्तित बन्न पुगेका छन् ।

अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोषले विकासशिल मुलुकहरुको हकमा ६ महिनाको बस्तु तथा सेवा धान्न पुग्नेगरी डलरको मौज्दात अनिवार्य राख्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । अझ नेपाल जस्तो राजनीतिक अवस्था तरल भएको देशमा ८ महिनाको बस्तु तथा सेवाको आयात धान्न पुग्ने डलरको संचिति गर्नुपर्ने हुन्छ ।

८ महिना नेपालजस्तो देशको लागि न्युनतम मापदण्ड हो । तर कोष र राष्ट्र बैंकको सहमतिमा नै चालु आर्थिक बर्षको मौद्रिक नीतिमा केही घटाएर डलर संचितिको लक्ष्य निर्धारण गरिएको थियो ।

नेपाल राष्ट्र बैंकको ६ महिनाको तथ्यांक नै हेर्ने हो भने पनि जम्मा ६.६ महिनाको बस्तु तथा सेवाको आयात धान्न पुग्नेगरी मात्र डलरको संचिति रहेको छ । अहिले चालु आर्थिक बर्षको सात महिना गुज्रिसकेको छ । औषत ४५ अर्ब रुपैयाँको हाराहारीमा डलरको संचिति खुम्चिरहेको छ। चालु आर्थिक बर्षको सात महिनामा नेपालमा ११ खर्ब ४७ अर्ब रुपैयाँको हाराहारीमा आयात भएको छ । त्यस्तै निर्यात १ खर्ब ३१ अर्ब रुपैयाँ भएको छ ।

भन्सार विभागको तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने नेपालको व्यापारघाटा १० खर्ब १५ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ । चालु आर्थिक बर्षको पहिलो ६ महिनामा नेपालमा रेमिट्यान्सको आप्रबाह ४ खर्ब ६८ अर्ब रुपैयाँ बरारबको छ ।

औषतमा मासिक रुपमा नेपालमा करिव ७० देखि ७५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको रेमिट्यान्स भित्रने गरेको छ । यदी मासिक ७५ अर्ब रुपैयाँकै हाराहारीमा रेमिट्यान्स भित्रिएपनि ७ महिनासम्ममा नेपालमा भित्रने रेमिट्यान्स ५ खर्ब ७३ अर्ब रुपैयाँ पुग्छ । सो रकम आयातमा हुने डलरको भुक्तानीका लागि पर्याप्त होइन ।

उच्च आयातसँगै भुक्तानीका लागि विदेशी मुद्राको सञ्चितिको प्रयोग बढीरहेको छ । असार मसान्तको तुलनामा पुस मसान्तमा सञ्चिति २ खर्ब ३३ अर्ब २३ करोड रुपैयाँले घटेर ११ खर्ब ६५ अर्ब ८० करोड रुपैयाँमा झरेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले नै देखाइसकेको छ ।

आयातमा भएको बृद्धिका कारण शोधनान्तर घाटाले नयाँ रेकर्ड राखेर विदेशी विनिमय संचितिमा थप दवाव पर्न थालेपछि राष्ट्र बैंक अत्तालिएर विभिन्न नीतिगत व्यवस्था गर्न थालेको छ ।

घट्दो डलर संचितिलाई रोक्न राष्ट्र बैंकले पहिलो कदम पुस पहिलो साता २० वटा बस्तुहरुको आयातमा नगद मार्जिन राखेर गर्यो । त्यसले पनि सोचेजसरी नरोकिएपछि फेरी माघमा थप २७ वटा बस्तुको आयातमा नगद मार्जिनको व्यवस्था राखेर थप कडाई गर्यो । तर त्यसले पनि घट्दो डलरको संचिति नरोकिएपछि पछिल्लो समयमा गभर्नर आफै डलर भित्र्याउनका लागि दौडधुप गरिरहेका छन् ।

गभर्नर अधिकारीकोले गैर आवासीय नेपालीहरुसँग छलफल बाक्लो बनाएका छन् । उनले कहिले जापान, कहिले कोरिया, कहिले अमेरिकका एनआरएनहरुसँग जुम मार्फत प्रत्यक्ष कुराकानीमा व्यवस्त हुन थालेका छन् । साथै राष्ट्र बैंकको विदेशी विनियमन व्यवस्थापन विभाग पनि निक्कै व्यस्त बनीरहेको छ ।

गभर्नर अधिकारीले एनआरएनहरुसँग डलर भित्र्याउनका लागि केन्द्रिय बैंकले सक्नेजति लचकता अपनाउने पनि बताएका छन् । अरु समयमा एक बर्षको लागि पुग्ने डलर यो आर्थिक बर्षमा ६ महिनामा नै सकिएकोले अवस्था निक्कै गम्भीर भएको राष्ट्र बैंकको उच्च व्यवस्थापनको भनाई रहेको छ ।

गभर्नरसँगको छलफलमा एनआरएनले डलरका लागि सरकारले जे पनि गर्ने तर फिर्ता गर्ने समयमा विभिन्न नीति नियमले बाध्ने गरेका कारण एनआरएनहरुले रकम पठाउन छाडेका हुन् ।
त्यस्तै पुर्व बैंकर पर्शुराम कुँवर क्षत्रीले डलरको सञ्चिति वृद्धिका लागि रेमिटेन्स चुहावटलाई रोक्नुपर्ने बताए ।

वि.सं.२०७८ फागुन १२ बिहीवार ०९:४९ मा प्रकाशित

You can share this post!

रवि लामिछानेले पत्रकार सम्मेलन गर्दै

रवि लामिछानेले पत्रकार सम्मेलन गर्दै

वि.सं.२०७९ माघ २२ आइतवार १२:०२

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले विशेष पत्रकार...

ग्लोबल आईएमई बैंकका यी शाखा कार्यालय गाभिने, हेर्नुहोस्, कुन–कुन शाखा गाभिदै ?

ग्लोबल आईएमई बैंकका यी शाखा कार्यालय गाभिने, हेर्नुहोस्, कुन–कुन शाखा गाभिदै ?

वि.सं.२०७९ माघ २२ आइतवार ११:४९

काठमाडौं । ग्लोबल आईएमई बैंक र बैंक अफ काठमाण्डू बीच...

५० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव सहित महिला लघुवित्तले बोलायो साधारण सभा

५० प्रतिशत लाभांश प्रस्ताव सहित महिला लघुवित्तले बोलायो साधारण सभा

वि.सं.२०७९ माघ २२ आइतवार ११:२०

काठमाडौं । महिला लघुवित्तले साधारणसभा बोलाएको छ । कम्पनीले फागुन...

मिथिला लघुवित्तले बोलायो साधारण सभा, लाभांश पारित गर्ने

मिथिला लघुवित्तले बोलायो साधारण सभा, लाभांश पारित गर्ने

वि.सं.२०७९ माघ २२ आइतवार १०:४८

काठमाडौं । मिथिला लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले चौधौं वार्षिक साधारण...

समता घरेलु लघुवित्तको लाभांश घोषणा, बोनस र नगद कति ?

समता घरेलु लघुवित्तको लाभांश घोषणा, बोनस र नगद कति ?

वि.सं.२०७९ माघ २२ आइतवार १०:३६

काठमाडौं । समता घरेलु लघुवित्तले लाभांश घोषणा गरेको छ ।...

आज कुन मुद्रा कतिमा हुँदैछ कारोबार ?

आज कुन मुद्रा कतिमा हुँदैछ कारोबार ?

वि.सं.२०७९ माघ २२ आइतवार ०९:४९

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आइबारको लागी विदेशी विनिमय दर...