back
mega bank Ad
Hero Ad

एउटै रुखबाट ६१ लाख टिपेपछि काभ्रेलीहरु दिनरात रुख कुर्दै ! (स्थलगत रिपोर्टिङ)

हरिशरण न्यौपाने, काभ्रे ।  कसैले पैसा मागेमा के मेरो घरमा (बारीमा) पैसाको बोट छ र ! भन्दै झर्किने गरेका नेपालीहरु अब एउटै बोटबाट लाखौं टिप्न थालेका छन् । नेपालबाट बिदेशी भूमिमा गएर पैसा पठाउनेहरुलाई पनि नेपालमा बस्नेहरु बिदेशमा बोटमै टपाटप पैसा टिपेर पठाउने गरेको जस्तो सम्झिन्छन् । घरपरिवार इष्टमित्र सबैले त्यस्तै सोच्छन् । तर विचरा ति लाहुरेले बिदेशमा कति धेरै दुःख गरेर धन कमाउँछन् भन्ने नेपालमा बस्नेलाई के थाहा ?

अब भने लाखका लाख पैसा फल्ने बोट नेपालमै पाईएपछि मानिसहरु त्यो रुख हेर्ने उत्सुकता राख्न थालेका छन् । तपाईलाई पनि उत्सुकता लाग्यो भने काभ्रेको तिमाल क्षेत्र पुगे हुन्छ । जहाँ स्थानीयहरु एउटै रुखमा लाखौं रुपैंयाको बुद्धचित्तको दाना फलाईरहेका छन् । तत्काल नगदमा परणत हुने बोट(रुख) कुरेर बसिरहेका छन् ।

सुन्दा अपत्यारिलो लाग्न सक्छ, तर विश्वास गर्नुस् । आफ्नै आँखाले देखेपछि लेखेको हो । अब रुखमा पैसा फल्छ र ! भन्ने दिन गए । अब बिदेशमा होईन नेपालमै रुखमा फलेको फल ठाउँको ठाउँ नगदमा परिणत भईरहेको छ । मानौं पैसा नै फलेर मानिसहरु टपाटप टिपिरहेका छन् । यदि विश्वास लाग्दैन भने राजधानी काठमाडौबाट नजिकै रहेको काभ्रेको तिमाल क्षेत्र पुगेर आफ्नै आँखाले हेरेर फर्कंदा प्रमाणित हुन्छ । यतिसम्म कि काभ्रेमा एउटै रुखबाट ६१ लाख रुपैंया टिपिएको छ । तपाई आजै जान सक्नुहुन्छ, त्यहाँका स्थानीयहरु कोहि रुखमा चढ्दै छन्, कोहि आँगनीमा बसेर बुद्धचित्तको बोट कुर्दै छन् ।

BuddaChitta Arthatantra 2

आखिर के हो बुद्धचित्त अनि बोटमै लाखौं रुपैंया कसरी ? रुखलाई पनि किन कुर्नुपर्ने ? (अन्त्य सम्म पढ्दै जानुस् ।)

पौराणिक कथन र जनश्रुति अनुसार सातौं शताब्दीमा बौद्ध दर्शनका गुरु रिन्पोछेले विभिन्न क्षेत्रको समस्या समाधानका निम्ति भन्दै ध्यान, तपस्या गर्दै हिंड्दथे । त्यसैक्रममा उनी काभ्रेको तिमाल क्षेत्रमा ध्यान गर्न पुगे । तत्कालिन अवस्थामा तिमालका बासिन्दा र भूमि देवताहरुलाई एउटा राक्षसले दुःख दिने गर्दथ्यो । रिन्पोछेले त्यहाँ पुगेर ध्यान गरेर त्यस ठाउँको उद्धारका निमित्त विभिन्न गतिबिधि गरेर गए । त्यतिखेर ध्यान गरेर उनको आफ्नो उद्धार त भयो । तर तिमालमा भविष्यमा आउने सन्ततिलाई के गरेर उद्धार गर्ने त भनेर एक बुद्धचित्तको दाना छोडेर गएका थिए भन्ने कुरा बौद्ध ग्रन्थ मै उल्लेख गरिएको स्थानीयहरु बताउँछन् ।

BuddaChitta Arthatantra 3
आत्मकेन्द्रित भएर एक चित्त, एक मन गरेर आध्यात्मिक तरिकाले ध्यान गर्नुलाई बुद्धचित्त भन्ने जनाउँछ । त्यसपछि आत्मकेन्द्रित भएर ज्ञानप्राप्त गर्ने, बुद्धत्व प्राप्त गर्ने साधनका रुपमा बुद्धचित्तको दानालाई प्रयोग गर्न थालियो । त्यसको माला बनाएर प्रयोगमा ल्याइयो । तत्पश्चात् रिन्पोछेले भावी पिडीको उद्धारका लागि छाडेर गएको उपहार नै बुद्धचित्त बन्नपुग्यो । जति पनि बौद्ध गुरु छन्, उनीहरुले जप्ने माला भनेको बुद्धचित्त नै हो ।

बुद्धचित्तका बारेमा लामा गुरुहरुलाई भने पहिले देखि नै थाहा थियो । पछिल्लो समय व्यवसायीकरुपमा बुद्धचित्तको कारोबार हुन थालेपछि यसको हल्ली खल्ली सँगै स्थानीयले करोडौं आम्दानी लिन सफल भएका हुन् ।

राजा महेन्द्रको पालादेखि नै यसको व्यवसायीकरण

स्थानीयले बुद्धचित्तको माला बुद्धत्व प्राप्त गर्नका लागि प्रयोग गरिन्छ भनेर थाहा पाएको भर्खर ५/६ वर्ष भयो । तर यसको व्यवसायीकरण भने राजा महेन्द्रको पालादेखि नै भएको थियो । त्यतिबेला नै बुद्धचित्तलाई व्यवसायीक रुपमा अगाडि बढाउनुपर्छ भन्ने अबधारणा अगाडि आएको हो । महेन्द्रका पालामा मनाङका बासिन्दाहरुलाई बिदेशबाट सामानहरु आयात निर्यातमा भन्सार छुट दिईएको थियो । मनाङेहरुले भन्सार छुटमा सुन, लत्ताकपडा लगायत सामानहरु बिदेशबाट ल्याउने व्यवस्था थियो । तत्कालिन अवस्थामा जब मनाङका बासिन्दाहरु बिदेशमा सामान लिन जाँदा रकम चाहिन्थ्यो । एक त टन्न रकम भएपनि सिमित मात्रामा मात्र लैजान पाईन्थ्यो । थाईल्याण्ड, ताईवान, जापान, सिंगापुर जहाँ बौद्धमार्गीहरु छन् त्यस ठाउँमा नेपालबाट के सामान लैजान सकिन्छ र बेच्न सकिन्छ, अनि सुन लत्ताकपडा लगायत सामानहरु आयात गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा खोजी हुँदा बौद्धमार्गीहरुको आत्मकेन्द्रित ध्यान गर्ने माला बुद्धचित्त बिक्री गर्न सकिन्छ भन्ने भएपछि यसको व्यवसायीक सुरुवात भएको पाईन्छ । तिमालको माला बिदेशका गुम्बा बिहारमा बिक्री हुन थालेपछि यो मालाको व्यवसायीक/व्यापारिक कारोबार सुरु भएको पर्यटन व्यवसायी एवं स्थानीय कर्ण लामाले जानकारी दिए ।

काभ्रेको ८ वटा गाविसलाई तिमाल क्षेत्र भनि नामाकरण गरिएको छ । हिजो बुद्धचित्तका बारेमा धेरैलाई थाहा थिएन र यसका रुखहरुको संख्या थोरै थियो । अहिले व्यवसायीकता अनुसार धेरैले बुद्धचित्तका रुख रोपेका छन् । बिचमा राजनीतिक परिवर्तनका कारण बिदेशबाट सामानहरु आयात गर्नु पर्दा बुद्धचित्तको प्रयोग हुन छाडेपछि रोकिएको यो व्यवसाय र धेरैले बुद्धचित्तका रुखहरु पनि काटेका थिए । ४/५ वर्ष देखि अहिले भने चिनियाहरुले बुद्धचित्तको माला लिन गाउँमै आउन थालेपछि यसको बजार ह्वात्तै बढेको छ । बौद्धमार्गी र धर्मगुरुले जतिसुकै मूल्यमा किनेर भए पनि यो माला जप्ने गरेका छन् ।

एक परिवारले वर्षमा २ करोडसम्म कमाए

अहिले अधिकाँसले आफ्नो बारीमा बुद्धचित्तको विरुवा रोपेका छन् । त्यसबाट मनग्ये आम्दानी लिएका छन् । बुद्धचित्त बिक्रीबाट तिमालमा एउटै परिवारले एकै सिजनमा २ करोड रुपैंयासम्म कमाएको लामाले बताए । सामान्यत १/२ लाख रुपैंया सबैले लिने गरेका छन् ।

बुद्धचित्त, कुन महंगो ?, कुन सस्तो ?

बुद्धचित्तको जति धेरै दाना फल्यो त्यति धेरै आम्दानी हुने भन्ने होईन । दानाहरु १ मुखे, २ मुखे,… ५ मुखे,…७ मुखे लगायत फरक–फरक ब्राण्ड हुन्छ । धेरै फल्ने रुखमा भन्दा पनि सानो रुख जसमा तिनमुखे देखि ५,७ मुखेसम्मको र थोरै फलेपनि त्यसले धेरै मुल्य लिनसक्छ । तिमाल गाउँमा एउटै रुखबाट ६१ लाख रुपैंया सम्म आम्दानी लिएको रेकर्ड छ ।

दुई मुखे जप मालाका रुपमा प्रयोग गरिन्छ । त्यो १ सय ८ दानाको हुन्छ । यो जति सानो भयो उति बहुमूल्य हुन्छ । ३,४,५,६,७ मुखे भनेको त्यसको आकार अनुसार बहुमूल्य हुँदै जान्छ । तिमाल क्षेत्रमा यस्ता रुखहरु जम्मा २५/३० को हाराहारीमा छन् ।

एउटा दानाको ६ लाख भन्दा बढि पर्ने

दुई मुखेमा जति सानो त्यो बहुमूल्य हुन्छ । ३ देखि ६ मुखेसम्मको दाना जति ठूलो भयो त्यसको मूल्य बढ्दै जान्छ । ३ मुखे एउटा दानाको २००/५०० पर्दछ । ४ मुखे एउटा दानाको १ हजार देखि १५ सय, ५ मुखेको एउटा दानाको १० हजार देखि १५ हजार, ६ मुखे एउटा दानाको १ लाख रुपैंयासम्ममा बिक्री बितरण भएको छ । ६ मुखे बुद्धचित्त एउटा देविदेवताको प्रतिरुप जस्तै देखिन्छ । यता ७ मुखे भनेको सेतो तारा(ह्वाईट तारा)जस्तो हुन्छ । ह्वाईट तारा भन्ने बित्तिकै सात वटा आँखा हुन्छ । त्यसको खास मूल्य नै हुँदैन । किन्नेर बेच्नेबीचको सम्झौतामा मात्रै त्यसको मूल्य तय हुन्छ । सम्झौताअनुसार ५/६ लाख अथवा जति पनि हुनसक्छ । ह्वाइट तारामा निधारमा एउटा आँखा, अर्काे सजिव प्राणीकै जस्तै दुईवटा आँखा, हातमा दुईवटा आँखा र पाउमा दुई वटा आँखा गरि ७ वटा आँखा हुन्छ । त्यसको प्रतिरुप सात मुखे हो भनेर स्पष्टरुपमा बौद्धधर्मको ग्रन्थमा उल्लेख गरिएको लामाले बताए । त्यसको मुल्य नै हुँदैन, अमूल्य हुन्छ ।

BuddaChitta Arthatantra 4

रुख कुर्ने को– को ?

तिमालमा बुद्धचित्तको रुख हुनेले प्रत्यक्षरुपमा यसको आम्दानी गरेका छन् भने रुख नहुनेले बोट कुरेर आम्दानी लिने गरेका छन् । करिब १ हजार घरपरिवार यसबाट प्रत्यक्षरुपमा लाभान्वित छन् ।

त्यस्तै अधिकाँस चिनिया व्यापारीले रुख बुकिङ गरेका हुन्छन् । आफ्नो बारीमा बुद्धचित्तको बोट नभएको परिवारले भने अरुको रुख कुर्ने गरेका छन् । उसले रुख कुरेरै रोजगारी पाईरहेको छ । तर अर्काे कुरा के छ भने काभ्रे तिमालमा बुद्धचित्तको मालाको आम्दानीको आधा भाग भने उत्पादनशिल भन्दा पनि अनुत्पादक क्षेत्रमा र बिलासितामा खर्च हुने गरेको अनुमान गरिएको छ ।

बुद्धचित्तले ʽब्याक टू भिलेजʼ अभियान चलायो

तिमालका अधिकाँसहरु पर्यटन व्यवसाय, उद्यमशिलतामा संलग्न छन् । बुद्धचित्तको बोट बाट करोडौं आम्दानी हुने भएपछि यतिबेला उनीहरु ʽब्याक टू भिलेजʼ अर्थात् गाउँ फर्क अभियानमा लागेका छन् । आफ्नै पाखो पखेरो नै आम्दानीको दरीलो स्रोत बनेपछि उनीहरु यो अभियानमा लागेका हुन् । बाहिर अर्काको घरमा बस्नुपर्ने तर अहिले आफ्नै जमिनमा आफैं मालिक/उद्यमशिल बन्न सक्ने भएपछि उनीहरु यो अभियानमा जुटेका हुन् । परापूर्व काल देखि आफ्नो थापथलोको जमिनलाई उर्वर बनाउँदै कृषि र पर्यटनका माध्यमबाट गाउँको उत्थान गर्न सकिन्छ भनेर उनीहरु व्यक्तिगत र सामुहिक प्रयासमा जुटेका छन् । अहिले बुद्धचित्तलाई वन पैदावरको कृषि उत्पादन अन्तर्गत बन कार्यालयले टाँचा लगाएर बिक्रीका लागि पठाउने गरेको छ ।

बुद्धचित्तकै कारण धेरैको काठमाडौमा घर

आफ्नो उमेरभन्दा जेठो बुद्धचित्तको बोटको आम्दानी लिइरहेका काभ्रे, पोखरी नारायणस्थान– ९ का टेक बहादुर लामा काठमाडौको होटल साथीहरुको जिम्मामा छाडेर यतिबेला गाउँमा छन् । काठमाडौको बानेश्वरमा उनको ʽद बर्गर हाउसʼ भन्ने होटल संचालनमा छ । उनी खलमा मसला कुटेको जस्तै गरि गाउँमा बुद्धचित्तको बोक्रा निकाल्दै छन् । र आफुले बुद्धचित्तबाट आर्जन गरेको आम्दानी होटलमा लगानी गर्ने गरेका छन् । उनले आफुसँग भएको ४ बोटबाट वार्षिक ६ लाख रुपैंया सम्म आम्दानी गर्ने गरेको बताए ।

BuddaChitta Arthatantra 6
बुद्धचित्तकै आम्दानीबाट धेरैले काठमाडौमा घर बनाएको उनी बताउँछन् । त्यस्तै स्थानीयले आफुलाई फाईदा हुने क्षेत्रमा आम्दानीको सदुपयोग गर्ने गरेको लामा बताउँछन् । उनी भन्छन्, ʽयो ठाउँको आर्थिक परिवर्तनको मेरुदण्ड बुद्धचित्त बनेको छ । आर्थिक हिसाबले सबै सक्षम भएका छन् । यहि हिसाबले बुद्धचित्तको माग भएमा नेपालमा तिमाल क्षेत्र ठाउँ धनी ठाउँहरुको सूचिमा दर्ज हुनेछ । ʼ
त्यस्तै ठूलोपर्सेल–९ का स्थानिय विजय लामाले आफ्नो अंशमा भाग लागेको १४/१५ बोटबाट वार्षिक ३५/४० लाख रुपैंयासम्म लिंदै आएका छन् ।

BuddaChitta Arthatantra 7

झट्ट हेर्दा बयरको दाना जस्तो देखिने बुद्धचित्तको महत्व नजानेर सुरु–सुरुमा गाउँका बालबालिकाले गुच्चा खेल्ने गर्दथे ।

BuddaChitta Arthatantra Last

गाईवस्तुलाई राम्रो स्याउला पनि नहुने एकथरि रूखले वर्षेनी तिमाल क्षेत्रमा करोडौंको आम्दानी दिने गरेको छ । अर्थात् लेकको बारीको कान्लामा सप्रिने बुद्धचित्तको रूख काभ्रे तिमालबासीका लागि बरदान साबित भएको छ ।

प्रकाशित मिति : २०७३ साउन २६ गते, ४ः०० बजे

वि.सं.२०७३ साउन २६ बुधवार १६:२२ मा प्रकाशित

You can share this post!

स्पेन र जर्मनीले अंक बाढे

स्पेन र जर्मनीले अंक बाढे

वि.सं.२०७९ मंसिर १२ सोमवार ०६:२१

काठमाडौं । निकलास फुलक्रुगको गोलमा जर्मनी फिफा विश्वकप २०२२ मा लगातार...

समूह चरणको एक खेल अगावै क्यानाडा कतार विश्वकपबाट बाहिरियो

समूह चरणको एक खेल अगावै क्यानाडा कतार विश्वकपबाट बाहिरियो

वि.सं.२०७९ मंसिर १२ सोमवार ०६:१७

काठमाडौं । क्रोएसियासँग ४–१ ले पराजित भएसँगै उत्तर अमेरिकी टोली...

यी हुन् दोलखामा पुनः मतदान हुने १० केन्द्र

यी हुन् दोलखामा पुनः मतदान हुने १० केन्द्र

वि.सं.२०७९ मंसिर ११ आइतवार २०:४५

काठमाडौं  । दोलखामा प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन अन्तर्गत मंसिर ४ गते...

सेवा क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी आयकर दाखिला गरेकोमा प्रभु क्यापिटल सम्मानित

सेवा क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी आयकर दाखिला गरेकोमा प्रभु क्यापिटल सम्मानित

वि.सं.२०७९ मंसिर ११ आइतवार १९:०४

काठमाडौं । प्रभु क्यापिटल लिमिटेड आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा सेवा...

यी ७ लघुबीमाले पाए कम्पनी संस्थापनाको अनुमति, हेर्नुहोस् क-कसले पाए ?

यी ७ लघुबीमाले पाए कम्पनी संस्थापनाको अनुमति, हेर्नुहोस् क-कसले पाए ?

वि.सं.२०७९ मंसिर ११ आइतवार १७:१०

काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणले सात कम्पनीलाई लघुबीमा कम्पनीलाई छनोट...

दोलखाका सात केन्द्रमा पुनः मतदान गर्न जाँचबुझ टोलीको सिफारिस

दोलखाका सात केन्द्रमा पुनः मतदान गर्न जाँचबुझ टोलीको सिफारिस

वि.सं.२०७९ मंसिर ११ आइतवार १६:५१

काठमाडौं ।  दोलखाका सात मतदान केन्द्रमा पुन मतदान गर्न जाँचबुझ...