back

‘नेपाल-भारत सीमा बन्द नगरेसम्म बजेट फेल खान्छ’

उमेरले ८८ वर्षमा प्रबेश गरेपनि उनको जोश, जाँगर भने उत्तिकै छ । साँढे तीन दशक नेपाल उद्योग बाणिज्य महासंघमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए उनले । केहिवर्ष जागिर गरेपछि व्यापारमा लाग्नुपर्छ भनेर आफ्नो जीवन व्यापार व्यवसायमै व्यतित गरेका लक्ष्मीदास मानन्धर जो आज नेपाल उद्योग तथा व्यवसायी महासंघको अध्यक्ष छन् । साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेशनका अध्यक्ष, पिपुल्स क्याम्पसका अध्यक्ष ठमेलका रैथाने  बासिन्दा पुर्व राष्ट्रिय सभाका सदस्य ८८ वर्षको उमेरमा पनि व्यवसाय र सामाजिक गतिविधीमा सक्रिय छन् ।
प्रस्तुत छ देशको वर्तमान अवस्थाका बारे पाका तर जोशिला उद्यमी मानन्धरसँग अर्थतन्त्रका लागि रामेश्वर कार्की र हरिशरण न्यौपानेले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश ।

नेपाल उद्योग तथा व्यवसायी महासंघ कहिले स्थापना भयो र यसको उद्देश्य के थियो ?

यो महासंघ भन्दा पहिले उद्योग व्यवसायसँग सम्बन्धित साझा संस्था उद्योग बाणिज्य महासंघ छ । त्यसमा पनि म ३०/३५ वर्षसम्म संलग्न छु । कोषाध्यक्षसम्म भएँ र विशेषत आर्थिक समितिको अध्यक्षमा रहेर काम गरें । २/३ वर्ष अगाडिसम्म पनि म त्यसको सल्लाहकारमा रहेर काम गरँे । एता एमालेको तर्फबाट पार्टीको आफ्नै महासंघ हुनुपर्छ भन्ने सोच आएर नेपाल उद्योग तथा व्यवसायी महासंघको गठन भएको हो । महासंघ खडा गरेर पार्टीअन्तर्गत संचालनमा ल्याईदिनुस् भन्ने पार्टी अध्यक्षको आग्रहकै आधारमा एमालेकै सदस्यहरु राखेर यो महासंघ खडा गरेको हो । यस अन्तर्गत पर्यटन, निर्माण, राष्टिय वाणिज्य, उद्योग, सामाग्री सम्बद्ध व्यवसायी, होटल तथा रोष्टुरेण्ट, वैदेशिक रोजगार लगायत आठ विभाग छ, ८ जना उपाध्यक्ष छन् । पार्टीलाई उद्योग व्यवसायमा कसरी माथि लान सकिन्छ भन्ने सोच राखेर महासंघ खडा भएको हो । सबै क्षेत्रलाई समेटेर एमालेको तर्फबाट स्थापित महासंघमार्फत सदस्यहरुलाई पनि राम्रै काम भईरहेको छ । महासंघ देश विकासमा पार्टीलाई पनि सहयोग गर्न स्थापित संगठन हो भनेर बुझ्नुपर्छ ।

महासंघ कति जिल्लामा पुगेको छ ?

यातायात, निर्माण, पर्यटन, होटल व्यवसाय, साना उद्योग लगायत ८ विभाग केन्द्रमै छन् । संगठन देशैभर पुगेको छ ।

एमालेको नेतृत्वमा सरकार छ, अर्थ, उद्योग लगायत मन्त्रालय एमालेको नेतृत्वमा छ, महासंघले कस्तो सहकार्य गरेको छ ?

राम्रै छ । हाम्रो माग अनुसारकै बजेट आएको छ । तर बजेटपछि छलफलमा अन्तर्वार्ताका क्रममा पनि पटक पटक भन्दै आएँ बजेट राम्रै छ । विगतमा १०÷१५ प्रतिशत हुने विकास बजेट बढाएर २५÷३० प्रतिशत छ । मुख्य हुनुपर्ने नै त्यहि हो । देश विकासको लागि हुनुपर्ने नै विकास बजेटको विनियोजन हो । विकास बजेट १५ प्रतिशत खडा गरेपनि १५ प्रतिशतमा १५ प्रतिशत नि खर्च गर्न नसक्ने यस्तो किसिमको देश छ । कोरियामा ६० वर्ष अगाडी जाँदा हामीजस्तै थियो । त्यसको २÷४ वर्षपछि जाँदा त तल रेल हिंड्ने भएछ । विकास अरु देशले गर्छ हाम्रो भने केहि पनि छैन ।

उसोभए अहिलेको बजेटले व्यवसायीहरुमा उत्साह ल्याएको छ ?
बजेट राम्रै छ । तर काम गर्न सक्नुपर्यो । काम गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने शंका नै छ ।

बजेटमा महासंघको के माग थियो, के के सम्बोधन भयो ?

यातायात, निर्माण, भुईचालोले गर्दा पारेको नोक्सानलाई सरकारसँग माग गर्यौं । व्यक्तिगत माग त, हामी एकदम गरिब देश हो । त्यसको कारण पनि छ । मजदुर बाहिर पठाएर ६ खर्बको बजेट धानेको छ । तर त्यो बाहिरबाट आएका उत्तिकै संख्याका २५/३० लाख मानिसले आलु बेच्ने देखि ठू–ठूला सिमेन्ट उद्योग पनि उनीहरुको हातमा छ । त्यसले कति लग्यो होला भन्नुस् त ?

मजदुरले भाँडा माझेर बजेट धान्छौं । तर नोकरी नगरिकन आलुदेखि जम्मै व्यापारै व्यापार गरेर ९० प्रतिशत व्यापार बाहिरीको हातमा छ । हामी सानो गरिब देश छौं तत्काल हामीले गर्न त नसकौंला तर हाम्रो देश विकास गर्ने हो भने त्यसमा सुधार गर्नु एकदमै जरुरी छ । हरेक उद्योग, तथा व्यवसायिक प्रतिष्ठान पब्लिक लिमिटेड नै छैन । पब्लिक लिमिटेडमा व्यापार गर्नेमा शाल्ट ट्रेडिङ मात्रै छ । त्यसकारण ज्यादै शोषण छ । जति पैसा कमायो जम्मै पैसा बाहिर जान्छ । यो कुरा सरकारलाई थाहा छ तर ठूला देशको अगाडी गर्न नसक्ने हो कि ! सरकारले त्यति उठाउन सकेको छैन । पब्लिक लिमिटेड कम्पनीसम्म बनाउन सकेको छैन ।

हचुवाका भरमा आयकर लिन्छन्, हचुवा काम गर्छन् । कमाएको पैसा कहाँ गयो, त्यसको हिसाबकिताब नै छैन !

Laxmidas manandhar

नेपालको उद्योगी व्यवसायीको प्रबद्र्धन गर्न कस्तो नीति लिईनुपर्ला ?

खास गरी सरकारले लिईनुपर्ने जुन नीति हो त्यो लिएकै छैन । म एउटा उदाहरण भन्छु, जस्तो बर्मामा एउटा कम्युनिष्ट सरकार आयो आउनासाथै त्यहाँको नेपाली व्यापारी सबैलाई निकाल्यो । इन्दीरा गान्धीले बंगलादेश बनाइन्, बनाएको भोलिपल्टै देखि नै पश्चिम बंगालको व्यापारीहरुले दिल्लीको व्यापारीहरुलाई बंगलादेशबाट निकाले । हाम्रो नेपालले पनि त्यस्तो काम गर्न सक्नुपर्दथ्यो ।

आसाममा दुध बेच्ने नेपालीहरु फस्टाएको थियो । भारतले त्यहाँ पनि जम्मै निकालिदियो । यस्तै थाईल्याण्डमा ड्राईभरको जागीर खाने नेपालीको चाहना थियो । त्यहाँ २-४ वर्ष ड्राईभर नराख्ने भनेर सरकारले निकाल्यो । देशले आफ्नो नियन्त्रण राख्छ नि ! हाम्रो देशमा चाँहि बहुमतको सरकार नभएकोले गर्दा खेरी पनि त्यो सामाथ्र्य सरकारले निकाल्न सकेको छैन ।

भनेको श्रम गर्ने जनशक्ति बाहिरिए, उत्पादन निर्यात गर्ने र श्रमिकलाई यहिँ राख्ने नीति ल्याउनुपर्ने हो ?

त्यसको लागि आफ्नो देशको नीति सुधार्नुपर्छ । आफ्नो देशको जनतालाई कसरी काम दिने, कसरी देशको विकासको लागि मद्दत लिने हुनुपर्छ । अहिले कामभन्दा पनि बिदेशको प्रभावमा छ, बिदेशको हातमा छ ।

नीति तथा बजेटले त्यो कुरालाई सम्बोधन गरेको छ ?

अहिलेसम्म सम्बोधन गर्न सकेको छैन । बहुमतको सरकार नआएकोले गर्दा पनि होला । बहुमतको सरकार भएको भए जस्तो ओलीजीले नाकाबन्दी हुँदाखेरी जसरी कदम उठाए सरकारले त्यो र त्यस्तै कदम चाल्न सक्नुपर्छ । अनि त्यसपछि काम हुन्छ । कुनै काम दियो कि लुटेर लिने सप्तकोशीको बाँध बनायो त्यसमा हाम्रो भन्दा भारतको स्वार्थमा बनेको छ । जुनसुकै सरकार आएपनि बिदेशी सरकारको नोकर जस्तो हुने गरेको छ । देशमा विशेषज्ञले भनेका छन् कि संसारमा सबैभन्दा बढ्ता बिजुली निस्कन्छ भनेर । तर राणाकालको ५÷६ सय मेगावाट भन्दा बढाउन सकेको छैन । माग दश गुणा बढि छ । तर हामीले बनाउनै सकेको छैन । हामी झन् गरिब बन्दै गईरहेका छौं ।

अहिलेको विकास बजेट कार्यान्वयनमा जान सक्ला ?

बजेट आयो तर कार्यान्वयनमा जानसक्छ भन्ने शंका छ । एउटै पार्टीको बहुमत छैन । सानो तिनो कुरामा पनि भागबण्डा गर्नुपर्छ । हरेक तह माथि देखि तलैसम्म भागबण्डा गर्नुपर्छ । राजनीति, व्यवसाय, विकासमा भागबण्डा गरेर बिशेषज्ञ अलग गरेर काम कसरी हुन्छ ?

बहुमत नहुँदा पनि यो सरकारले यो बजेट यसरी कार्यान्वयन गर्नसक्छ भन्नेतर्फ यहाँको सुझाव के छ ?

देश विकास गर्न कदम चाल्नैपर्छ । नाकाबन्दीको समयमा जसरी सरकारले कदम चाल्यो अरु अरु कुरामा पनि त्यो जस्तै कदम उठाउन धेरै जरुरी छ । त्यो कदम लिएन भने यहाँ काम अझै पछाडी जान्छ । पहाडी देशमा सुरुङ खन्नु एकदमै जरुरी छ ।

सरकारले विकासको योजना कसरी अगाडी बढाउनुपर्ला ?

विशेषज्ञको कमी, पार्टी भागबण्डाले बिगार्यो । विशेषज्ञ कुन कामका लागि उपयुक्त हो त्यसलाई छुट्ट्याउनुपर्यो । मैले पहिल्यै भने नि कोरिया ६० वर्ष अगाडी नेपालजस्तै थियो, त्यसको २-४ वर्षमा रेल चल्यो, त्यसको केहि वर्षपछि सुरुङ नै सुरुङ गरी विकास गर्यो । यस्तै विकासमा नेपालमा पनि एकता र आँट चाहिन्छ ।

Laxmidas manandhar 1

नेपालले आफ्नै स्रोतले त यो विकास गर्न नसक्ला, यसका लागि बिदेशी लगानी भित्र्याउनुपर्यो नि हैन ?

सबभन्दा पहिले त बिदेशी लगानी भन्दा पनि आफ्नै देशमा विकास गर्नलाई के गर्नुपर्छ ? आफ्नो देशको जनतालाई के गर्नुपर्छ ? भनेर सरकारले त्यहि सोचेर काम गर्नु पर्यो । आँटिलो हुनुपर्छ, आँट गरेर काम गर्नुपर्छ । छिमेकी दुई ठूला देश छ, हामीले उनीहरुलाई चित्त बुझाएर आफ्नो फाइदा लिनेतर्फ लाग्नुपर्छ ।

तर हाम्रो यहाँ त सबै भारतीयहरु आएर व्यापार गरिरहेका छन् ?

त्यै त भनेको नि, मैले आलु बेच्नेदेखि लिएर, उद्योग बाणिज्य मन्त्रालयमा हेर्न जानुस् ९० प्रतिशत जम्मै उनीहरुको हातमा छ । यो एकदमै जरुरी छ कि, मैले सरकारलाई पटक पटक भनेको छु तर सरकारले यो विषय हेर्दै हेर्दैन । ५० वर्ष अगाडि नेपाल र भारतको सिमा यसरी खुल्ला राख्नु हुन्न । यसलाई बन्द गर्नुपर्छ । यसरी यता उता गर्दा बजेट नै ठिक हुन्न । जस्तो १ सय बोरा चिनी यता आए पनि रेकर्ड छैन । १ सय बोरा उता गएपनि रेकर्ड छैन । कसरी बजेटको मूल्याङ्कन हुन्छ ? अर्काे कुरा मानिस मारेर उता भाग्नसक्छ । उता मारेर यहाँ आउन सक्छ । यदि यो नाकाबन्दीका बेला झगडा भएको भए के हुन्थ्यो होला ? त्यतिबेला यो त हुँदैन भनेर आर्थिक समितिमा कुरा उठाएँ मारबाडीहरु सबै रिसाए ।

देशभर एमाले उर्जाशिल अवस्थामा छ भन्छन्, जिल्ला उद्योग बाणिज्य संघमा चुनाब जित्छ तर उद्योग बाणिज्य महासंघमा त्यसको प्रभाव देखिन्न, महासंघको ब्यानरमा चुनाव कहिले जित्ने ?

साँच्चै भन्ने हो भने उद्योग बाणिज्य महासंघ पार्टीबाट अलग र उसको काम छुट्टै हुनुपर्छ । पार्टीमै बसेर सबै देखिन्छ भन्ने चाँहि होईन । ३५ वर्ष महासंघमा म पनि बसें । एक दशक बढि सल्लाहकार बसें । कोषाध्यक्ष भएर बसें । अहिले भने एमालेले यस्तै विषयलाई उठान गर्न पनि व्यवसायीलाई संगठित गर्नुपर्यो भनेर महासंघ गठन गरिएको हो ।

१७ असार २०७३, १.५५

वि.सं.२०७३ असार १७ शुक्रवार १३:३४ मा प्रकाशित

You can share this post!

सहकारी बैंकले पुर्ण बैकिङ कारोबार गर्न पाउनुपर्छ

सहकारी बैंकले पुर्ण बैकिङ कारोबार गर्न पाउनुपर्छ

वि.सं.२०७८ माघ ९ आइतवार १८:५१

केबी उप्रेती अध्यक्ष, राष्ट्रिय सहकारी बैंक राष्ट्रिय सहकारी बैंकमा निरन्तर...

तरलता समस्या आउनुमा बैकिङ क्षेत्रसँगै सरकार र राष्ट्र बैंक पनि दोषी छन् : उपेन्द्र पौडेल [अन्तर्वार्ता]

तरलता समस्या आउनुमा बैकिङ क्षेत्रसँगै सरकार र राष्ट्र बैंक पनि दोषी छन् : उपेन्द्र पौडेल [अन्तर्वार्ता]

वि.सं.२०७८ पुस २१ बुधवार ११:२०

उपेन्द्र पौडेल अध्यक्ष, नविल बैंक नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा लामो समय...

अवार्डले नेपाली बैंकमा विदेशी लगानी भित्रन मद्धत गर्छ

अवार्डले नेपाली बैंकमा विदेशी लगानी भित्रन मद्धत गर्छ

वि.सं.२०७८ मंसिर १७ शुक्रवार १४:०६

  सुनिल केसी  प्रमूख कार्यकारी अधिकृत, एनएमबी बैंक एनएमबी बैंकले...

मेरो चाहना पार्टीको नीति वा आर्थिक विभागमा रहेर काम गर्ने हो : डा.पुष्पराज कँडेल

मेरो चाहना पार्टीको नीति वा आर्थिक विभागमा रहेर काम गर्ने हो : डा.पुष्पराज कँडेल

वि.सं.२०७८ मंसिर ९ बिहीवार १२:५२

नेकपा एमालेको दशौं राष्ट्रिय महाधिवेशन शुरु हुन एक दिन मात्र...

सरकार हेभी इक्युपमेन्ट किन्ने, भारतीयले सस्तो दरमा काम गर्दा हामी टिक्न नसक्ने भयौंः सचिव श्रेष्ठ

सरकार हेभी इक्युपमेन्ट किन्ने, भारतीयले सस्तो दरमा काम गर्दा हामी टिक्न नसक्ने भयौंः सचिव श्रेष्ठ

वि.सं.२०७८ वैशाख १० शुक्रवार १०:५६

काठमाडौं । कोरोनाका कारण विश्व अर्थतन्त्र नै धरासायी बन्न पुग्यो...

कार्यान्वयनयोग्य बजेट बनाएर आर्थिक पुनरुत्थानलाई जोड दिन्छौं : अर्थमन्त्री पौडेलको अन्तर्वार्ता

कार्यान्वयनयोग्य बजेट बनाएर आर्थिक पुनरुत्थानलाई जोड दिन्छौं : अर्थमन्त्री पौडेलको अन्तर्वार्ता

वि.सं.२०७८ वैशाख ५ आइतवार १६:५०

विष्णुप्रसाद पौडेल, अर्थमन्त्री कोरोना भाइरस महामारीको नेपाली अर्थतन्त्रमा प्रभाव कस्तो...