back
NMB ad

पर्यटनको योजना बनाउँदा निजी क्षेत्रलाई बेवास्ता !

Kumari bank ad

सृजना राणा, नेपालका महिला उद्यमीहरुको बीचमा परिचित नाम हो । होटल अन्नपूर्णकी संचालिका, जोन्टा इन्टरनेशनल क्लब काठमाण्डौंकी अध्यक्ष एवं होटल एशोसियन नेपाल (हान)की उपाध्यक्ष उनीसँग अर्थतन्त्रका लागि रामेश्वर कार्की र इरादा पहाडीले होटल व्यवसायका समस्या चुनौती र पर्यटन क्षेत्रको सुदृढीकरणका लागि आवश्यक कदमका बारेमा गरिएको कुराकानीको संपादित अंश :

यहाँको बाल्यकाल र अध्ययन ?

गुल्मीबाट हजुरबुवाले बसाइँ सरी काठमाण्डौं आएपछि यहिँ जन्मने र हुर्कने मौका पाइयो । बुवा स्वर्गीय किरणेन्दु मल्ल म सानैछँदा बित्नुभएपछि मलाई आमा स्वर्गीय केन्द्रराज्यलक्ष्मी मल्लले हुर्काउनुभयो । म यही काठमाण्डौंमा नै हुर्किएँ । मलाई एकल महिलाले हुर्काएको कारणले पनि होला मलाई सानैदेखि म कुनै केटामान्छे भन्दा कम छैन भन्ने लाग्थ्यो । मैले सेन्ट मेरिज हाइस्कुलमा अध्ययन गर्ने मौका पाएँ । त्यतिबेला म मात्र हैन, यहाँ जन्मे हुर्केका धेरै नेपालीले त्यो अवसर पाए र अहिले धेरै माथिल्लो तहमा उनीहरुले काम गरिरहेका छन् । त्यो एउटा भाग्यशाली समय नै मान्नुपर्छ ।

होटल क्षेत्रमा कसरी आउनुभयो ?

म एसएलसी पछि अध्ययनका लागि भारत गएँ । मलाई सुरु देखि नै अरु कुनै क्षेत्रभन्दा प्राविधिक क्षेत्रमा नै लाग्न मन थियो । त्यसमा पनि म एक्ट्रोभर्ट नेचरको मान्छे, मलाई सबैसँग बोल्न, घुलमिल हुन मन लाग्ने त्यसैले मैले अध्ययनका लागि नै यो क्षेत्र रोजें । आईटीसी वेलकम ग्रुपमा मैले ७ वर्ष काम गर्ने मौका पाएँ । मलाई के लाग्छ भने कुनै पनि क्षेत्रमा सिस्टम, स्ट्रक्चर, हाइरेकी अनि म्यानेजमेण्ट स्किलले अत्यन्त ठूलो भूमिका खेलेको हुन्छ । मलाई यो कुराले अत्यन्त प्रभाव पा¥यो । मेरो अध्ययन नै यही विषय थियो र जीवनमा विभिन्न क्षेत्रमा काम गरे पनि मैले अन्ततः यही क्षेत्रमा काम गर्ने मौका पाएँ, म यो क्षेत्रमा प्रवेश गरें । म यो क्षेत्रमा आउनुमा मेरो श्रीमान् कपिल शमशेर राणाको ठूलो हात छ । उहाँले ममा त्यो क्षमता देखेर नै मलाई यो क्षेत्रमा अगाडि बढ्न प्रोत्साहन गर्नुभयो ।

भनेपछि यहाँसँग होटल लाइनमा काम गरेको अनुभव छ ?

जो मान्छेले कामलाई घृणा गर्छ उसले आफ्नो पोजिसनलाई घृणा गरिरहेको हुन्छ । मलाई कुनै पनि काम सानो ठूलो भन्ने लाग्दैन । मैले पहिले नै यो सबै गरेर आइसकेको छु । त्यो ७ वर्षको अवधिमा मैले हरेक काम गरेको छु र मलाई त्यो काम गर्न अप्ठ्यारो पनि लाग्दैन । यदि तपाई कसैले खाएको कप उठाउन लाज मान्नुहुन्छ भने तपाई होटल व्यवसायी बन्न सक्नुहुन्न । कुनै पनि पदमा बसेर मात्र हुँदैन त्यसको गरिमालाई जान्नुपर्छ अनि बल्ल राम्रोसँग जिम्मेवारी उठाउन सकिन्छ । मैले यो जिम्मेवारी राम्रोसँग उठाउन सकिन भने मेरो मातहतमा काम गरिरहेका ५ सयभन्दा बढी कर्मचारीहरुको जिम्मेवारी कसले लिइदिने ? त्यसैले मैले यो क्षेत्रमा प्रशस्त काम गरेको छु, त्यसमा पनि प्रोफेसन चेनसँग काम गरेको अनुभव, इम्प्लोईलाई बढावा दिने तरिका, गेष्टहरुलाई आदर गर्ने तरिका जानेको भएर नै म यो क्षेत्रमा आएको हुँ ।

sirjana rana cover pic 1

यहाँ होटल व्यवसायी र हानको उपाध्यक्ष पनि हुनुहुन्छ, अहिलेको समयमा सबैभन्दा ठूलो समस्या के देख्नुभएकोछ ?

पहिलो कुरा त म सबैभन्दा पहिले नेपाली हुनुमा गर्व गर्छु, हामीलाई यो देशले, प्रकृतिले सबै कुरा दिएको छ त्यति हुँदा हुँदै पनि सबैभन्दा ठूलो समस्या हामी आफैमा छ । हामी सबै बाँच्नका लागि संघर्ष गरिरहेका छौं र यति भए भइहाल्छ भनेर बसिरहेका छौं । तर यस्तो हुनुहुँदैन, सरभाइभल पिरियड त केही समयको, छोटो अवधिको मात्र हुनुपर्छ । त्यस्तै मैले आर्थिक एजेण्डाहरुमा पनि कमी पाइरहेको छु । सबैभन्दा ठूलो कुरा त हामीले स्थिर सरकार पाइरहेका छैनौं । जसले गर्दा कुनै पनि योजनाले निरन्तरता पाउन सकेको छैन । देशको लागि बन्ने योजना कम्तिमा १०÷१५ वर्षको लागि बन्नुपर्ने, त्यसपछि सरकार परिवर्तनसँगै त्यो योजनाहरु हस्तान्तरण हुनुपर्ने हो र त्यो योजनालाई अर्को सरकारले निरन्तरता दिनुपर्ने तर यस्तो भइरहेको छैन । यसले गर्दा नै समस्याहरु उब्जिरहेका छन् ।

यो समस्या समाधानका लागि के गर्नुपर्ला जस्तो लाग्छ ?

अहिले पहिलेको जस्तो नीजि क्षेत्र र सरकारको बीचमा खाडल छैन । अहिले त्यो ग्याप केही कम छ तर पनि सरकारले जति पनि पर्यटनसँग सम्बन्धित योजनाहरु बनाउँछ त्यसमा निजी क्षेत्रलाई पनि उत्तिकै महत्वका साथ सहभागी गराउनुपर्छ । कुनै पनि योजना बनाउँदा सरकारले विशेषज्ञहरुको राय सुझाव लिएर त्यसबाट निचोड निकाल्नुपर्छ जहाँ निजी क्षेत्रको पनि उत्तिकै सहभागिता र आवाज समावेश होस् । योजना बनाउँदा त्यति प्राथमिकता राखेको देखिन्न ।

पर्यटनको क्षेत्रलाई सुदृढ बनाउन सरकारले के गर्नु पर्छ ?

तपाई हामी सबैलाई थाहा भएकै कुरा हो, पर्यटन भनेको हाम्रो देशकै अर्थतन्त्रको प्रमुख स्रोत हो । यसले कतिजनालाई रोजगारी दिएकोछ, कति जनाले यहीबाट आफ्नो घर परिवार पालिरहेका छन् र देशकै अर्थतन्त्रमा यसले कति महत्वपूर्ण टेवा पु¥याइरहेको छ भन्ने बुझ्न जरुरी छ । कुनै पनि पर्यटकलाई नेपाल आउनका लागि धेरै महंगो छ । किनभने हाम्रो राष्ट्रिय विमानले नै यो सेवा दिन सकिरहेको छैन । पर्यटकलाई विभिन्न देशमा ट्रान्टिज हुँदै यहाँ आउनुपर्छ । अर्को कुरा काठमाण्डौं आइसकेपछि पोखरा र चितवन यो मुख्य ठाउँ हो जहाँ पर्यटकहरु सजिलै जान सक्छन् । म सानो उदाहरण दिन्छु, म चितवन जाँदा मलाई ८ घण्टा लाग्यो, किन यस्तो भयो भन्दा हाम्रो बाटो नै राम्रो छैन । सबैभन्दा पहिले त भौतिक पूर्वाधारमा सरकारले जोड दिनुप¥यो, अरु केही नभए पनि बाटो त राम्रो बनाइदिनुपर्यो नि ! हो मलाई थाहा छ, कोसिस भएको छ तर हामीलाई कोसिस गर्न नै १०/१५ वर्ष लाग्छ भने अरु कसैले हाम्रो स्थान लिइदिनसक्छ, यो हामीले बिर्सन हुँदेन ।

अहिले विशेष गरी पर्यटनको क्षेत्रमा यहाँले देख्नुभएको चुनौतिहरु के के हुन् ?

पर्यटकको डाटा नै राम्रोसँग आउन सकेको छैन । कुनै समयको तथ्यांक उच्च छ भने कुनै समयको न्यून छ । अहिले सरकारले होटल खोल्नका लागि लाइसेन्सहरु वितरण गरिरहेको छ तर के ती सबै होटलहरु चल्ने गरेर पर्यटकहरु भित्रिन्छन् त ? यस विषयमा अध्ययन हुन जरुरी छ । यो भएको छैन । कुनै पनि क्षेत्रले आर्जन गर्ने अर्थतन्त्र र सरकारले बढाउने ट्याक्स बराबर हुनुपर्छ तर यो हुन सकिरहेको छैन । हाम्रो मुख्य निकायका रुपमा रहेको नेपाल टुरिजम बोर्ड धेरै समयसम्म निश्क्रिय रह्यो यसले पनि यो क्षेत्रलाई असर पु¥यायो । हामी जुनसुकै कुरामा पनि यति भए त चलिहाल्छ नि भन्ने सोच्छौं, यो नै हाम्रो मुख्य चुनौति हो ।

प्रधानमन्त्रीले केही समय अघि मात्र अर्बौ पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य उजागर गर्नुभएकोछ यसलाई यहाँले कसरी हेर्नुभएकोछ ?

कुनै पनि कुराको लक्ष्य हुनुपर्छ, महत्वाकांक्षा पनि राख्नुपर्छ । सोच भएन भने अघि बढ्न सकिन्न । तर म सयौं प्लान बनाउँछु तर त्यसलाई कार्यान्वयन गर्नमा पहल गर्दिन भने मेरो एउटा पनि योजना सफल हुन सक्दैन । त्यस्तै बोलिन्छ बोलिएको कुरालाई पूरा गर्न के गरिन्छ त्यो महत्वपूर्ण हुन्छ । योजना एवं लक्ष्य बन्यो तर कार्यान्वयन भएन भने त्यो सफल हुँदैन । अहिले हामी कार्यान्वयन चरणमा छौं । यसका लागि सरकारले सक्षम मान्छेहरुलाई जिम्मेवारी दिनुपर्छ । योजना १०/१५ वर्ष लामो बनाएर अगाडि बढ्नुुपर्छ । ती योजनामा संशोधन हुन्छन् स्वभाविक हो तर लक्ष्यबाट विचलित हुनुभएन । समय परिवर्तनसँगै लक्ष्य परिवर्तन हुनु भएन ।

हानले पर्यटन क्षेत्रलाई सुदृढ बनाउन के गरिरहेको छ र यसको योजना के छ ?

बेला बखतमा हानले सरकारसँग सहभागिता गरी वर्कसप गरिरहेको छ जसले पर्यटन क्षेत्रमा भएका समस्या र चुनौतिहरुलाई उजागर गर्छ र त्यसको निश्कर्ष निकालेर सरकारलाई दिने काम गरेकोछ । अब यही नोभेम्बरमा फेरि यो वर्कसप हुँदैछ । भर्खरै पनि एउटा सेफको प्रतिस्पर्धात्मक कार्यक्रम हानले गर्यो । जहाँ सेफहरुको उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो । अब यसको साथसाथै हानले के प्लान गरेको छ भन्दा अहिले हाम्रोमा स्टार होटलदेखि होमस्टे सम्म चलिरहेकोछ । यस्तोमा सानो होटल होस् या ठूलो होटल होस् उनीहरुले पर्यटकको सेवा गर्दा एक प्रकारको स्ट्याण्डर्ड र हाइजिन मेन्टेन गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा हामीले तालिमहरु दिने सोच बनाएका छौं, यसमा काम भइरहेको छ । यसका साथै यो क्षेत्रमा धेरैभन्दा धेरै महिलालाई समेट्ने एवं युवाहरुलाई लक्षित गरेर कार्यक्रम ल्याउने योजना पनि रहेको छ ।

१३ कार्तिक २०७३ / ५ : ३७

वि.सं.२०७३ कात्तिक १३ शनिवार १७:४१ मा प्रकाशित

You can share this post!

अधुरा दुई सय ८० वटा खानेपानी आयोजना निर्माण गर्न तीन अर्ब लाग्ने   

अधुरा दुई सय ८० वटा खानेपानी आयोजना निर्माण गर्न तीन अर्ब लाग्ने   

वि.सं.२०८१ असार ११ मंगलवार १८:११

प्रगति ढकाल काठमाडौँ, ११ असार : अधुरा र विविध कारणले...

मेटलाइफ ग्राहकहरूलाई १०० भन्दा बढी स्वास्थ्य संस्थानको सेवाहरुमा छुट

मेटलाइफ ग्राहकहरूलाई १०० भन्दा बढी स्वास्थ्य संस्थानको सेवाहरुमा छुट

वि.सं.२०८१ असार ११ मंगलवार १८:०५

काठमाडौं । मेटलाइफ नेपालले आफ्ना प्रिय ग्राहकहरूको हितलाई अभिवृद्धि गर्न...

युथ लिडरसीप समिट–२०२४ ले जारी गरेको २१ बुँदे घोषणापत्र सार्वजनिक

युथ लिडरसीप समिट–२०२४ ले जारी गरेको २१ बुँदे घोषणापत्र सार्वजनिक

वि.सं.२०८१ असार ११ मंगलवार १७:५२

काठमाडौं । युवा गैरसरकारी संस्था महासंघ नेपालको पाँचौं महाधिवेशन एवं...

आन्तरिक वा बाह्य ऋण उत्पादनमूलक क्षेत्रमा खर्च गर्छौँ : अर्थमन्त्री पुन   

आन्तरिक वा बाह्य ऋण उत्पादनमूलक क्षेत्रमा खर्च गर्छौँ : अर्थमन्त्री पुन   

वि.सं.२०८१ असार ११ मंगलवार १७:४५

काठमाडौँ, ११ असार : अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले आन्तरिक वा बाह्य...

प्रभु बैंक र नेपाल क्यान्सर हस्पिटल एण्ड रिसर्च सेन्टरबीच सम्झौता

प्रभु बैंक र नेपाल क्यान्सर हस्पिटल एण्ड रिसर्च सेन्टरबीच सम्झौता

वि.सं.२०८१ असार ११ मंगलवार १७:३७

काठमाडौं । प्रभु बैँकका कर्मचारीहरुलाई लक्षित गर्दे हरिसिद्धि, ललितपुरमा अवस्थित...

मनप्रिय मनाङ   

मनप्रिय मनाङ   

वि.सं.२०८१ असार ११ मंगलवार १७:१७

रामबहादुर थापा गण्डकी, ११ असारः प्रकृतिअघि मानव जातिले गरेका ठूलाठूला...